Το 1905 έμεινε στην ιστορία της επιστήμης ως το annus mirabilis — το «θαυμαστό έτος» του Albert Einstein. Ήταν μόλις 26 ετών και εργαζόταν ακόμη στο Ελβετικό Γραφείο Ευρεσιτεχνιών στη Βέρνη.
Μέσα σε λίγους μήνες δημοσίευσε μια σειρά εργασιών που άγγιζαν εντελώς διαφορετικά θεμελιώδη προβλήματα της φυσικής.
Στην εργασία του για τα κβάντα φωτός υποστήριξε ότι, σε ορισμένα φαινόμενα, η φωτεινή ενέργεια συμπεριφέρεται σαν να αποτελείται από διακριτές ποσότητες ενέργειας. Η ιδέα αυτή έδωσε μια επαναστατική ερμηνεία και στο φωτοηλεκτρικό φαινόμενο.
Με τη μελέτη της κίνησης Brown έδειξε πώς η ακανόνιστη κίνηση μικροσκοπικών σωματιδίων μπορούσε να εξηγηθεί από τις συγκρούσεις τους με τα μόρια του υγρού, προσφέροντας ισχυρή θεωρητική υποστήριξη στην πραγματική ύπαρξη ατόμων και μορίων.
Στην εργασία του για την ειδική θεωρία της σχετικότητας επανεξέτασε τις ίδιες τις έννοιες του χώρου και του χρόνου. Η ταυτόχρονη εκδήλωση δύο γεγονότων έπαψε να αποτελεί κάτι απόλυτο και ο χρόνος δεν μπορούσε πλέον να θεωρείται ανεξάρτητος από την κίνηση του παρατηρητή.
Και λίγο αργότερα, εξετάζοντας μια συνέπεια της νέας θεωρίας, οδηγήθηκε στη βαθιά σχέση ανάμεσα στη μάζα και την ενέργεια — στην ιδέα που σήμερα συμβολίζεται από μία από τις γνωστότερες εξισώσεις στην ιστορία:
Το εκπληκτικό δεν είναι απλώς ότι όλα αυτά συνέβησαν μέσα στην ίδια χρονιά. Είναι ότι αφορούσαν διαφορετικά θεμέλια της φυσικής: το φως, την ατομική δομή της ύλης, τον χώρο, τον χρόνο, τη μάζα και την ενέργεια.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η επιστημονική αξία μπορεί να μετρηθεί μετρώντας «μεγάλες ανακαλύψεις». Ο Max Planck, ο Niels Bohr, ο Erwin Schrödinger και ο Paul Dirac είχαν επίσης βαθιές και πολλαπλές συνεισφορές στη δημιουργία της σύγχρονης φυσικής. Η σύγκριση του Einstein μαζί τους σαν να επρόκειτο για έναν απλό κατάλογο επιτευγμάτων θα ήταν παραπλανητική.
Εκείνο που κάνει το 1905 τόσο ξεχωριστό είναι κάτι διαφορετικό: η ασυνήθιστη συγκέντρωση πρωτοτυπίας και επιστημονικού εύρους σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα.
Ο Einstein τόλμησε να ξανακοιτάξει προβλήματα που οι περισσότεροι θεωρούσαν ήδη θεμελιωμένα και να αναρωτηθεί αν οι ίδιες οι παραδοχές πάνω στις οποίες στηρίζονταν ήταν σωστές.
Ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο μάθημα του 1905:
μερικές φορές η μεγάλη ανακάλυψη αρχίζει όταν κάποιος τολμήσει να αμφισβητήσει αυτό που όλοι θεωρούν δεδομένο.
Πηγές: American Physical Society – Einstein and the World Year of Physics · The Collected Papers of Albert Einstein – Princeton University
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου