Sam Loyd Puzzles: Λύνοντας τον Γόρδιο Δεσμό, Χωρίς Σπαθί

Ο μύθος είναι γνωστός: ο Γόρδιος, απλός χωρικός που έγινε βασιλιάς της Φρυγίας, έδεσε τα παλιά του γεωργικά εργαλεία με έναν κόμπο τόσο περίπλοκο, που κανείς δεν μπορούσε να τον λύσει — και οι χρησμοί προφήτευσαν πως όποιος τα κατάφερνε θα γινόταν αυτοκράτορας της Ασίας. Ο Μέγας Αλέξανδρος, αδυνατώντας να τον λύσει, τον έκοψε απλά με το σπαθί του.

Ο Sam Loyd, στο βιβλίο του Mathematical Puzzles of Sam Loyd (επιμέλεια Martin Gardner, Dover 1959, γρίφος #117), δεν κρύβει την περιφρόνησή του για αυτή τη λύση: αποκαλεί τον Αλέξανδρο «νεαρό» που «απένειμε ο ίδιος σε εαυτόν το βραβείο» σε έναν διαγωνισμό γρίφων, καθιερώνοντας ένα επικίνδυνο προηγούμενο «γριφικής πειρατείας». Παραθέτει μάλιστα αρχαίους στίχους που διαμαρτύρονται: «Ένας γρίφος δεν λύνεται, ανυπόμονοι κύριοι, ρίχνοντας μια ματιά στη λύση του βιαστικά».

Το φυσικό παζλ του Loyd

Ο ίδιος ο Loyd δημιούργησε ένα δικό του, φυσικό παζλ εμπνευσμένο από τον μύθο: πάρτε ένα κομμάτι σχοινί μήκους περίπου ενός μέτρου, δέστε τις άκρες του μαζί ώστε να σχηματίσετε έναν κλειστό βρόχο, και περάστε το γύρω από ένα ψαλίδι με συγκεκριμένο τρόπο (αντί για καρφί σε ναό, όπως στον αρχικό μύθο, ο Loyd προτείνει παιχνιδιάρικα να περάσετε το σχοινί σαν περιδέραιο γύρω από τον λαιμό μιας νεαρής κυρίας). Στόχος: να αφαιρέσετε το ψαλίδι από το σχοινί, χωρίς να κόψετε τίποτα.

Η λύση του Loyd: τραβήξτε την θηλιά πίσω κατά μήκος του διπλού σχοινιού, περνώντας διαδοχικά πρώτα από τον αριστερό κρίκο, μετά τον δεξί, ξανά αριστερά, ξανά δεξιά. Περάστε στη συνέχεια τη θηλιά πάνω από ολόκληρο το ψαλίδι, και θα ελευθερωθεί — εκτός αν έχετε δημιουργήσει ένα ατυχές μπέρδεμα στρίβοντας το σχοινί καθ' οδόν.

Γιατί λειτουργεί: πραγματική τοπολογία

Το κόλπο δεν είναι απλώς επιδέξιος χειρισμός — βασίζεται σε μια γνήσια αρχή της τοπολογίας. Όπως σημειώνει μελέτη δημοσιευμένη στο περιοδικό i-Perception (Ekroll, 2019), ο «Γόρδιος Δεσμός» του Loyd δείχνει ότι δύο διατάξεις σχοινιού μπορούν να φαίνονται εντελώς διαφορετικές —η μία σαν σφιχτά μπλεγμένη, η άλλη σαν εντελώς λυμένη— ενώ στην πραγματικότητα είναι τοπολογικά ταυτόσημες: η μία μετατρέπεται στην άλλη απλώς τραβώντας το σχοινί ίσιο, χωρίς κανένα πέρασμα μέσα από τον εαυτό του. Ο δεσμός, δηλαδή, ήταν πάντα, στην πραγματικότητα, «λυμένος» — απλώς η μορφή του παραπλανούσε το μάτι.

📚

Έρχεται το πολλαπλό βιβλίο ΝΕΟ — βρες όλες τις επιλογές εδώΠολλαπλό βιβλίο ΝΕΟ — 437 βιβλία σε PDF

PDF & Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα — χωρίς εγγραφή • Portify

📚 437 βιβλία🎬 22.000+ Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα

Δες τα βιβλία →