Η λέξη «μουσείο» προέρχεται από την ελληνική λέξη μουσεῖον, δηλαδή «κατοικία των Μουσών», των θεοτήτων της τέχνης, της επιστήμης και της σοφίας. Το πρώτο τέτοιο κέντρο γνώσης ήταν το περίφημο Μουσείο της Αλεξάνδρειας, ιδρυμένο από τον Πτολεμαίο Α΄ γύρω στο 300 π.Χ. Όμως το πρώτο μουσείο προσβάσιμο στο ευρύ κοινό στην Ευρώπη εμφανίστηκε χίλια εννιακόσια χρόνια αργότερα: το Ashmolean Museum της Οξφόρδης, το 1683.
Η ίδρυσή του σχετίζεται έμμεσα με έναν άνθρωπο του 16ου αιώνα που έζησε ανάμεσα στην επιστήμη και τον μυστικισμό: τον Τζον Ντι (John Dee). Γνωστός σε πολλούς ως «Ο Μάγος της Βασίλισσας», ο Ντι υπήρξε φιλόσοφος, αστρονόμος, γιατρός, αστρολόγος και βαθύς γνώστης των μαθηματικών.
Ένας Μαθηματικός με Μαγεία
Ο Τζον Ντι (1527–1608) θεωρείται ένας από τους πιο μορφωμένους ανθρώπους της εποχής του. Απόφοιτος του Κολλεγίου του Αγίου Ιωάννη στο Κέμπριτζ, ταξίδεψε στην Ευρώπη για να μελετήσει κοντά σε σπουδαίους επιστήμονες, όπως ο Πέδρο Νούνιες και ο Γεράρδους Μερκάτορ. Έδωσε διαλέξεις για τον Ευκλείδη στο Παρίσι και εισήγαγε νέες μεθόδους χαρτογράφησης.
Στην Αγγλία, υπήρξε στενός σύμβουλος της βασίλισσας Ελισάβετ Α΄, διδάσκοντας μαθηματικά και ναυσιπλοΐα. Ήταν μάλιστα αυτός που πρώτος χρησιμοποίησε τον όρο "Βρετανική Αυτοκρατορία". Εκτός από τη ναυσιπλοΐα, αφιέρωσε μεγάλο μέρος της ζωής του στη δημιουργία μιας εξαιρετικά μεγάλης βιβλιοθήκης, με περισσότερους από 4.000 τόμους — η μεγαλύτερη ιδιωτική συλλογή της Ευρώπης τον 16ο αιώνα.
Αλλά δεν ήταν μόνο τα μαθηματικά και η επιστήμη που τον απασχολούσαν.
Όταν τα Μαθηματικά Αγγίζουν το Απόκρυφο
Ο Τζον Ντι θεωρούσε ότι η φύση είναι γραμμένη στη «γλώσσα των μαθηματικών» — μια ιδέα με ρίζες στον Πυθαγόρα. Στον δικό του κόσμο, όμως, τα όρια ανάμεσα στην επιστήμη, τη φιλοσοφία και τη «μαγεία» ήταν δυσδιάκριτα.
Έτσι, μελέτησε την αλχημεία, την αστρολογία, ακόμη και την επικοινωνία με αγγέλους. Ο ίδιος δεν έβλεπε αντίφαση: για τον Ντι, όλα ήταν μέρος της ίδιας αναζήτησης της αλήθειας. Εξαιτίας αυτών των δραστηριοτήτων, ονομάστηκε «Μάγος της Βασίλισσας», ενώ αργότερα κατηγορήθηκε για μαγεία.
Η Επίδραση στον Elias Ashmole και τη Γέννηση του Ashmolean
Ένας αιώνας μετά τον θάνατό του, ένας άλλος μορφωμένος Άγγλος, ο Elias Ashmole (1617–1692), επηρεασμένος από τη σκέψη και τα έργα του Ντι, συνέλεξε βιβλία και αντικείμενα που σχετίζονταν με την αλχημεία, την αστρονομία και τα φυσικά φαινόμενα.
Ο Ashmole, επίσης γνώστης της αλχημείας και συλλέκτης χειρογράφων, ήθελε να τιμήσει τη σύνθεση της επιστήμης και του μυστικισμού — όπως την οραματίστηκε ο Ντι. Χάρη στη δική του προσπάθεια και τις συλλογές που πρόσφερε, ιδρύθηκε το Ashmolean Museum, το πρώτο δημόσιο μουσείο της Ευρώπης. Εκεί, για πρώτη φορά, η γνώση έγινε προσβάσιμη σε όλους.
Μια Κληρονομιά πέρα από την Επιστήμη
Παρόλο που ο Τζον Ντι πέθανε πάμπτωχος και παραγκωνισμένος από τη νέα βασιλική αυλή του Ιακώβου Α΄, η επιρροή του επιβίωσε — όχι μόνο στα μαθηματικά και την αστρονομία, αλλά και στη φιλοσοφία της γνώσης. Η συμβολή του υπήρξε κρίσιμη στη γέννηση της δημόσιας επιστήμης και, εμμέσως, στη δημιουργία ενός χώρου αφιερωμένου στην ανθρώπινη αναζήτηση της αλήθειας: του μουσείου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου