Η Ιστορία των Εισαγωγικών Εξετάσεων στα Πανεπιστήμια της Ελλάδας

Η ιστορία των εισαγωγικών εξετάσεων στην Ελλάδα εκτείνεται σχεδόν δύο αιώνες και αντικατοπτρίζει τις διαδοχικές μεταβολές της εκπαίδευσης. Από το 1837, με την ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών, μέχρι το σημερινό σύστημα Πανελλαδικών Εξετάσεων, οι μέθοδοι επιλογής φοιτητών γνώρισαν αλλεπάλληλες αλλαγές, που καθόρισαν γενιές μαθητών.

1837–1924: Ελεύθερη πρόσβαση

Με την ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1837, η εισαγωγή των φοιτητών γινόταν χωρίς ενιαίο εθνικό σύστημα εξετάσεων. Η εγγραφή βασιζόταν κυρίως στο απολυτήριο του σχολείου, ενώ ορισμένες σχολές απαιτούσαν πρόσθετες εξετάσεις σε συγκεκριμένα μαθήματα, όπως τα Αρχαία Ελληνικά ή τα Μαθηματικά.

Επειδή ο αριθμός των ενδιαφερομένων ήταν μικρός, το σύστημα αυτό λειτούργησε για αρκετές δεκαετίες.

---

1924–1963: Οι πρώτες εισαγωγικές εξετάσεις

Με τον νόμο 2905 του 1922 καθιερώθηκαν για πρώτη φορά εισαγωγικές εξετάσεις. Η εφαρμογή τους ξεκίνησε το 1924 στη Φυσικομαθηματική Σχολή και από το 1926 επεκτάθηκε σε όλες τις σχολές του Πανεπιστημίου Αθηνών. Την ευθύνη της διαδικασίας είχαν τα ίδια τα πανεπιστημιακά ιδρύματα, τα οποία όριζαν τα εξεταζόμενα μαθήματα, τα θέματα και τον αριθμό των εισακτέων. Έτσι, η εικόνα διέφερε σημαντικά από σχολή σε σχολή.

---

1964–1966: Κεντρικός συντονισμός

Το 1964, το Υπουργείο Παιδείας ανέλαβε για πρώτη φορά τον κεντρικό συντονισμό των εξετάσεων. Οι διαδικασίες απέκτησαν ενιαία μορφή και πανελλήνιο χαρακτήρα, σηματοδοτώντας την απαρχή ενός συστήματος με κρατική εποπτεία.

---

1967–1979: Γενικές Εισιτήριες Εξετάσεις

Από το 1967 έως το 1979 εφαρμόστηκαν οι Γενικές Εισιτήριες Εξετάσεις. Με βάση το ισχύον νομικό πλαίσιο (Α.Ν. 40/1967, Ν.Δ. 237/1969, Ν.Δ. 1137/1972, Ν. 309/1976), τα πανεπιστήμια οργάνωναν τις εξετάσεις τους, οι οποίες όμως είχαν πανελλαδικό χαρακτήρα και ενιαία εποπτεία. Οι υποψήφιοι κατατάσσονταν με κριτήριο τη βαθμολογία τους.

---

1983–1999: Το σύστημα των Δεσμών

Η σημαντική μεταρρύθμιση ήρθε με τον νόμο 1351 του 1983, ο οποίος καθιέρωσε τις Γενικές Εξετάσεις με το σύστημα των τεσσάρων Δεσμών. Οι μαθητές έπρεπε να επιλέξουν μία Δέσμη και να εξεταστούν πανελλαδικά σε κοινά θέματα. Η εισαγωγή στα πανεπιστήμια γινόταν με σύστημα μορίων και με τη συμπλήρωση μηχανογραφικού δελτίου.

Οι τέσσερις Δέσμες ήταν οι εξής:

• Α΄ Δέσμη: Ανθρωπιστικές, Νομικές και Κοινωνικές Επιστήμες

• Β΄ Δέσμη: Θετικές και Πολυτεχνικές Επιστήμες

• Γ΄ Δέσμη: Επιστήμες Υγείας

• Δ΄ Δέσμη: Οικονομικές και Κοινωνικές Επιστήμες

Το σύστημα αυτό εφαρμόστηκε σταθερά μέχρι το 1999.

---

1999–2015: Το Ενιαίο Λύκειο

Με τον νόμο 2525 του 1997 θεσπίστηκε το Ενιαίο Λύκειο, το οποίο αντικατέστησε τις Δέσμες. Από το 1999 οι μαθητές εξετάζονταν σε μαθήματα γενικής παιδείας και κατεύθυνσης, ενώ ορισμένα μαθήματα είχαν αυξημένη βαρύτητα. Ο βαθμός πρόσβασης υπολογιζόταν από τον συνδυασμό της πανελλαδικής επίδοσης και του σχολικού βαθμού. Ο αριθμός των εξεταζόμενων μαθημάτων μεταβλήθηκε κατά καιρούς: αρχικά ήταν εννέα, στη συνέχεια μειώθηκαν σε επτά και αργότερα σε έξι.

---

2013–2018: Το Νέο Λύκειο

Με τον νόμο 4186 του 2013 εισήχθη νέο πλαίσιο για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και την πρόσβαση στην τριτοβάθμια. Στη Β΄ και Γ΄ Λυκείου καθιερώθηκαν οι Ομάδες Προσανατολισμού. Στη Γ΄ Λυκείου μειώθηκε ο αριθμός των πανελλαδικώς εξεταζόμενων μαθημάτων και τροποποιήθηκε ο τρόπος υπολογισμού των μορίων εισαγωγής.

---

2019–σήμερα: Το σύγχρονο σύστημα

Με τον νόμο 4610 του 2019 διαμορφώθηκε το ισχύον πλαίσιο. Οι μαθητές ακολουθούν τρεις Ομάδες Προσανατολισμού (Ανθρωπιστικές, Θετικές, Οικονομίας/Πληροφορικής) και διαγωνίζονται σε τέσσερα μαθήματα, ανάλογα με το Επιστημονικό Πεδίο που επιλέγουν.

Τα πεδία είναι τέσσερα: Ανθρωπιστικές, Θετικές, Υγείας και Οικονομικές Επιστήμες. Σε ορισμένα τμήματα απαιτούνται επιπλέον ειδικά μαθήματα, όπως ξένες γλώσσες ή σχέδιο.

Το 2021, με τον νόμο 4777, εισήχθη η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (Ε.Β.Ε.), η οποία καθορίζεται από κάθε τμήμα με βάση τον μέσο όρο των πανελλαδικών επιδόσεων. Παράλληλα θεσμοθετήθηκε το παράλληλο μηχανογραφικό για τα δημόσια ΙΕΚ και η δυνατότητα μηχανογραφικού δύο φάσεων.

---

Επισκόπηση

• 1837–1924: Ελεύθερη πρόσβαση με απολυτήριο ή εξετάσεις σχολών

• 1924–1963: Εισαγωγικές εξετάσεις ανά σχολή (Ν. 2905/1922)

• 1964–1966: Κρατικός συντονισμός από το Υπουργείο Παιδείας

• 1967–1979: Γενικές Εισιτήριες Εξετάσεις (Α.Ν. 40/1967, Ν.Δ. 237/1969, Ν.Δ. 1137/1972, Ν. 309/1976)

• 1983–1999: Σύστημα Δεσμών (Ν. 1351/1983)

• 1999–2015: Ενιαίο Λύκειο και Πανελλαδικές (Ν. 2525/1997)

• 2013–2018: Νέο Λύκειο (Ν. 4186/2013)

• 2019–σήμερα: Σύγχρονο σύστημα με Ε.Β.Ε. (Ν. 4610/2019, Ν. 4777/2021)