EisatoponAI

Your Daily Experience of Math Adventures

Welcome to EisatoponAI!

Τα άρθρα μας είναι διαθέσιμα και στα Αγγλικά 🇬🇧.
Our posts are also available in English.
Tap the English button at the top of each article.

Exponential Growth, Interest, Cooling, and the Most Important Number in Nature

The story of e: Το πιο “ήσυχο” νούμερο που κυβερνά τον κόσμο

Υπάρχουν αριθμοί που τους μαθαίνουμε στο σχολείο και… τους ξεχνάμε. Και υπάρχουν αριθμοί που δεν τους βλέπουμε, αλλά βρίσκονται παντού.

Ένας τέτοιος αριθμός είναι το e ≈ 2,718281828…. Είναι σαν ένας “αόρατος νόμος” που εμφανίζεται κάθε φορά που κάτι αλλάζει συνεχώς: το χρήμα, η θερμοκρασία, τα βακτήρια, η ραδιενέργεια, ακόμη και το σχήμα ενός σχοινιού.

Τι εννοούμε με “εκθετική αύξηση”;

Η εκθετική αύξηση είναι η κατάσταση όπου κάτι δεν αυξάνεται “σταθερά”, αλλά αυξάνεται ανάλογα με το πόσο ήδη υπάρχει.

Δηλαδή:
όσο μεγαλύτερο γίνεται, τόσο πιο γρήγορα συνεχίζει να μεγαλώνει.

Αυτό δεν είναι γραμμική αύξηση… είναι “χιονοστιβάδα”.

1) Πόσο γρήγορα μεγαλώνει το χρήμα στην τράπεζα;

Αν σου δίνει η τράπεζα τόκο, τότε το υπόλοιπό σου αυξάνεται με βάση αυτό που ήδη έχεις: τόκος πάνω στον τόκο (compound interest).

Εκεί εμφανίζεται φυσικά ο αριθμός e, γιατί η “ιδανική” συνεχής ανατοκισμένη αύξηση περιγράφεται από τη σχέση:

A(t) = A0 · ert

Όσο πιο συχνά ανατοκίζεται το ποσό, τόσο περισσότερο πλησιάζει τη συμπεριφορά του e.

2) Πόσο γρήγορα κρυώνει ένα φλιτζάνι τσάι;

Το τσάι δεν χάνει π.χ. 1°C ανά λεπτό. Χάνει θερμότητα πιο γρήγορα στην αρχή και πιο αργά μετά.

Η ψύξη ακολουθεί περίπου εκθετική μείωση:

T(t) = Tπεριβάλλοντος + (T0 - Tπεριβάλλοντος)e-kt

Άρα: ο αριθμός e δεν σημαίνει “αύξηση” μόνο. Σημαίνει και εκθετική μείωση.

3) Ράδιο και χρόνος: γιατί η ραδιενέργεια “σβήνει” εκθετικά;

Στη ραδιενεργή διάσπαση, δεν υπάρχει “πρόγραμμα”. Ένας πυρήνας μπορεί να διασπαστεί τώρα ή μετά από χίλια χρόνια.

Όμως όταν έχουμε τεράστιους αριθμούς πυρήνων, η συνολική συμπεριφορά γίνεται κανονική και υπακούει σε εκθετική μείωση:

N(t) = N0 e-λt

4) Και η απλώστρα; Τι σχέση έχει το e με ένα σχοινί;

Αυτό είναι το πιο ωραίο σημείο: Αν κρεμάσεις ένα σχοινί από δύο άκρα, δεν κάνει “παραβολή” όπως νομίζουν πολλοί.

Κάνει κατενάριο (catenary), και η εξίσωση του σχήματος περιέχει τον αριθμό e.

y = a cosh(x/a)

Κι επειδή το cosh γράφεται με εκθετικές συναρτήσεις:

cosh(x) = (ex + e-x)/2

Η μεγάλη ιδέα

Ο αριθμός e εμφανίζεται κάθε φορά που:

  • η αλλαγή εξαρτάται από το “πόσο υπάρχει ήδη”
  • η διαδικασία συμβαίνει συνεχώς στον χρόνο
  • το σύστημα είναι “φυσικό” και δεν έχει τεχνητά βήματα

Γι’ αυτό λέμε ότι το e είναι ένας αριθμός που δεν “κατασκευάστηκε”. Αναδύθηκε μέσα από την πραγματικότητα.

Πηγή: Το άρθρο βασίστηκε στο βίντεο: The story of e.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου