Η επιστολή που άλλαξε την ιστορία των μαθηματικών | Ραμανούτζαν και Χάρντι

Η επιστολή που άλλαξε την ιστορία των μαθηματικών

Σαν σήμερα το 1913, μια επιστολή διέσχισε τις θάλασσες και έμελλε να αλλάξει για πάντα την πορεία της μαθηματικής ιστορίας.

Μήνες νωρίτερα, ένας άγνωστος νεαρός υπάλληλος από την Ινδία, ο Σρινιβάσα Ραμανούτζαν, είχε τολμήσει να γράψει στον διάσημο Βρετανό μαθηματικό G. H. Hardy στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ.

Η επιστολή δεν έμοιαζε με καμία άλλη. Περιείχε σελίδες γεμάτες από παράξενους τύπους, τολμηρούς ισχυρισμούς και εκπληκτικά αποτελέσματα — όλα διατυπωμένα χωρίς επίσημες αποδείξεις, αλλά με μια πρωτοτυπία που δύσκολα μπορούσε να αγνοηθεί.

Ο Hardy αιφνιδιάστηκε. Όπως έγραψε αργότερα, δεν είχε ξαναδεί κάτι παρόμοιο. Απάντησε με προσοχή, αλλά και με ειλικρινές ενδιαφέρον, δηλώνοντας ότι είχε «ενδιαφερθεί υπερβολικά» από το περιεχόμενο της επιστολής.

Ωστόσο, ως αυστηρός μαθηματικός, ξεκαθάρισε ότι στα μαθηματικά οι ιδέες πρέπει να συνοδεύονται από αποδείξεις. Για να μπορέσει να αξιολογήσει πλήρως το έργο του Ραμανούτζαν, χρειαζόταν περισσότερα.

Στην απάντησή του, ο Hardy κατέταξε τα αποτελέσματα του Ραμανούτζαν σε τρεις κατηγορίες:

• Αποτελέσματα ήδη γνωστά ή εύκολα αναγώγιμα από υπάρχουσα θεωρία.
• Νέα και ευφυή αποτελέσματα, ενδιαφέροντα αλλά περιορισμένης εμβέλειας.
• Και, τέλος, αποτελέσματα ταυτόχρονα νέα, βαθιά και σημαντικά.

Η τρίτη κατηγορία ήταν καθοριστική. Ο Hardy διαισθάνθηκε αμέσως ότι ο άγνωστος αποστολέας δεν ήταν ένας συνηθισμένος ερασιτέχνης. Όπως παραδέχτηκε αργότερα, ο Ραμανούτζαν έπρεπε να είναι είτε μια ιδιοφυΐα ύψιστης τάξης είτε απατεώνας — και η απάτη ήταν αδύνατη.

Η απάντηση αυτή αποτέλεσε την αρχή μιας από τις πιο εμβληματικές συνεργασίες στην ιστορία των μαθηματικών. Οδήγησε τον Ραμανούτζαν στο Κέιμπριτζ και αποκάλυψε στον κόσμο ένα από τα πιο καθαρά και πρωτότυπα μαθηματικά μυαλά που υπήρξαν ποτέ.

Όλα ξεκίνησαν επειδή ένας μαθηματικός αφιέρωσε χρόνο για να απαντήσει σε μια επιστολή.