Ποιος Εισήγαγε το Σύμβολο π; Η Ιστορία Πίσω από το Πιο Διάσημο Σύμβολο των Μαθηματικών

Ποιος Εισήγαγε το Σύμβολο π; Η Ιστορία Πίσω από το Πιο Διάσημο Σύμβολο των Μαθηματικών

Το σύμβολο π είναι σήμερα ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και εμβληματικά σύμβολα στον κόσμο των μαθηματικών – και όχι μόνο. Σχεδόν όλοι το γνωρίζουμε από το σχολείο, τις ταινίες ή ακόμα και τις γιορτές Pi Day. Όμως δεν υπήρχε πάντα. Η εμφάνισή του και η καθιέρωσή του ήταν αποτέλεσμα μιας ενδιαφέρουσας ιστορικής εξέλιξης και μιας απλής, αλλά ιδιοφυούς, επιλογής.

Η Πρώτη Εμφάνιση του π – 1706

Το σύμβολο π χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1706 από τον Ουαλό μαθηματικό William Jones (1675–1749), στο έργο του Synopsis Palmariorum Matheseos (μια συνοπτική εισαγωγή στα μαθηματικά).

Ο Jones χρειαζόταν έναν σύντομο, βολικό και διακριτό τρόπο να αναφερθεί στον σταθερό λόγο της περιφέρειας ενός κύκλου προς τη διάμετρό του – μια σταθερά που οι μαθηματικοί γνώριζαν εδώ και χιλιάδες χρόνια, αλλά συμβολιζόταν με λέξεις ή περιγραφές.

Γιατί ακριβώς το γράμμα π;

Η επιλογή του γράμματος π δεν ήταν τυχαία. Προέρχεται από την αρχική λέξη της ελληνικής λέξης περιφέρεια (peripheria στα λατινικά/αγγλικά), που περιγράφει ακριβώς την περιφέρεια του κύκλου – την καμπύλη γραμμή που «περιβάλλει» τον κύκλο.

Τον 18ο αιώνα, η χρήση ελληνικών γραμμάτων για μαθηματικές σταθερές και μεταβλητές ήταν ήδη δημοφιλής πρακτική στους Ευρωπαίους μαθηματικούς. Το π ήταν λοιπόν ταυτόχρονα συμβολικό (συνδεδεμένο με την ελληνική γεωμετρική παράδοση) και λειτουργικό (σύντομο και εύκολα αναγνωρίσιμο).

Από τη Λήθη στην Παγκόσμια Καθιέρωση – Ο Ρόλος του Euler

Παρόλο που ο William Jones το εισήγαγε πρώτος, το σύμβολο π δεν έγινε αμέσως δημοφιλές. Χρειάστηκε η επιρροή ενός από τους μεγαλύτερους μαθηματικούς όλων των εποχών για να εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο.

Το 1737, ο Leonhard Euler (Λέονχαρντ Όιλερ, 1707–1783) άρχισε να χρησιμοποιεί συστηματικά το π στα γραπτά και τις αλληλογραφίες του. Μεγάλη ώθηση έδωσε η χρήση του στο κλασικό έργο του Introductio in analysin infinitorum (1748), όπου το καθιέρωσε ως στάνταρ συμβολισμό.

Χάρη στην τεράστια ακτινοβολία και την αλληλογραφία του Euler με μαθηματικούς σε όλη την Ευρώπη, το π εξαπλώθηκε ραγδαία και έγινε το καθολικό σύμβολο της σταθεράς μέσα σε λίγες δεκαετίες.

Ένα Σύμβολο που Έγινε Παγκόσμιο Εικονίδιο

Από τότε, το π δεν είναι απλώς ένα γράμμα του ελληνικού αλφαβήτου. Έχει γίνει σύμβολο της μαθηματικής ομορφιάς, της απεριόριστης δεκαδικής επέκτασης, της γεωμετρίας, της φυσικής, ακόμα και της φιλοσοφίας γύρω από το άπειρο.

Ένα μικρό ελληνικό γράμμα, που ξεκίνησε ως πρακτική συντομογραφία το 1706, κατέληξε να είναι ένα από τα πιο διάσημα σύμβολα στην ιστορία της επιστήμης – και συνεχίζει να εμπνέει εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο.

«Πόσο μακρύς είναι ο κύκλος; Όσο μακρύς χρειάζεται για να φτάσει στο π…»