Ας υποθέσουμε ότι μια κρατική απόφαση –για παράδειγμα μια επιδότηση– έχει αξία 1 δισεκατομμύριο ευρώ για μια ομάδα συμφερόντων. Με βάση την απλή λογική, θα περίμενε κανείς ότι οι ενδιαφερόμενοι θα ήταν διατεθειμένοι να δαπανήσουν σχεδόν το ίδιο ποσό για να εξασφαλίσουν αυτό το όφελος, μέσω lobbying, πιέσεων ή άλλων μέσων επιρροής.
Ωστόσο, στην πράξη συμβαίνει κάτι διαφορετικό.
Οι δαπάνες που πραγματοποιούνται για την εξασφάλιση τέτοιων πολιτικών αποφάσεων είναι συνήθως πολύ μικρότερες από το αναμενόμενο όφελος. Αυτή η ασυμφωνία μεταξύ θεωρητικής πρόβλεψης και πραγματικότητας είναι ακριβώς αυτό που παρατήρησε ο οικονομολόγος Gordon Tullock το 1980.
Πού βρίσκεται το «παράδοξο»;
Το παράδοξο προκύπτει από το εξής ερώτημα:
Αν το όφελος είναι τόσο μεγάλο, γιατί δεν επενδύονται αντίστοιχα μεγάλα ποσά για την απόκτησή του;
Η απάντηση δεν είναι προφανής και παραμένει αντικείμενο συζήτησης.
Πιθανές εξηγήσεις
Μερικές βασικές ιδέες που έχουν προταθεί:
-
Αβεβαιότητα αποτελέσματος
Δεν υπάρχει εγγύηση επιτυχίας. Οι ενδιαφερόμενοι μπορεί να διστάζουν να επενδύσουν μεγάλα ποσά όταν το αποτέλεσμα δεν είναι βέβαιο. -
Συλλογική δράση
Τα οφέλη συχνά μοιράζονται σε πολλούς, ενώ το κόστος lobbying πρέπει να πληρωθεί από λίγους. Αυτό μειώνει το κίνητρο. -
Ανταγωνισμός μεταξύ ομάδων
Πολλές ομάδες μπορεί να επιδιώκουν διαφορετικά αποτελέσματα, περιορίζοντας τις υπερβολικές δαπάνες. -
Θεσμικοί και νομικοί περιορισμοί
Υπάρχουν όρια στο τι μπορεί να γίνει νόμιμα.
Γιατί έχει σημασία;
Το Παράδοξο του Tullock είναι σημαντικό γιατί δείχνει ότι η πολιτική και η οικονομία δεν λειτουργούν πάντα σύμφωνα με την απλή «λογική της μέγιστης απόδοσης».
Αντίθετα, επηρεάζονται από:
-
πληροφοριακούς περιορισμούς
-
στρατηγικές αλληλεπιδράσεις
-
θεσμικά πλαίσια
Συμπέρασμα
Το Παράδοξο του Tullock υπενθυμίζει ότι ακόμη και σε περιπτώσεις όπου τα οικονομικά κίνητρα φαίνονται ξεκάθαρα, η πραγματική συμπεριφορά των ανθρώπων και των οργανισμών μπορεί να αποκλίνει σημαντικά από τις θεωρητικές προβλέψεις.
Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει την οικονομική θεωρία — και ειδικά την πολιτική οικονομία — τόσο ενδιαφέρουσα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου