📜 Ένας λαβύρινθος για τον Μπόρχες
Ο Βρετανός σχεδιαστής λαβυρίνθων Randoll Coate δημιούργησε έναν μοναδικό φόρο τιμής στον μεγάλο Αργεντινό συγγραφέα Χόρχε Λουίς Μπόρχες — έναν λαβύρινθο από φράκτες σε σχήμα ανοιχτού βιβλίου, που σχηματίζει το όνομα του συγγραφέα. Ο πρωτότυπος λαβύρινθος βρίσκεται στην πατρίδα του συγγραφέα, την Αργεντινή, ενώ ένα αντίγραφο δωρήθηκε στο ίδρυμα του Μπόρχες στη Βενετία.
Ο Coate είχε ένα όνειρο πέντε χρόνια πριν τον θάνατο του Μπόρχες: «Άκουσα ότι ο Μπόρχες είχε πεθάνει. Και σκέφτηκα: πρέπει να φροντίσω ώστε ο Μπόρχες να μην τιμηθεί με ένα από εκείνα τα φρικτά αγάλματα — με αγγέλους ή κάτι τέτοιο. Πρέπει να τιμηθεί με κάτι πραγματικά Μπορχικό, δηλαδή με έναν λαβύρινθο. Τότε άρχισα να τον σχεδιάζω, να τον σκέφτομαι και να ονειρεύομαι το σχήμα του — έναν εξαιρετικό λαβύρινθο για έναν άνθρωπο με ένα εξαιρετικό μυαλό.»
🔍 Ένας λαβύρινθος μέσα σε έναν λαβύρινθο
Ο σχεδιασμός του Coate είναι πολύ πιο περίπλοκος από όσο φαίνεται με μια πρώτη ματιά. Όπως παρατήρησε ο αναγνώστης Daniël Hoek, ο λαβύρινθος περιέχει πολλά κρυμμένα σύμβολα:
- Μια τίγρη — μια αναφορά στο διήγημα του Μπόρχες «Η Τίγρη του Μπλε» και την αγάπη του για τα αιλουροειδή.
- Ένα ραβδί περιπάτου — σύμβολο του οδοιπόρου, του ταξιδιώτη, του εξερευνητή των λαβυρίνθων.
- Ένα ερωτηματικό — η αέναη αμφιβολία και το μεταφυσικό ερώτημα που διαπερνά το έργο του Μπόρχες.
- Τα αρχικά MK — της συζύγου του, της María Kodama.
- Δύο κλεψύδρες — που σχηματίζουν τον αριθμό 86, τα χρόνια που έζησε ο Μπόρχες (1899-1986).
Η τίγρη είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή: για να τη δεις, πρέπει να περιστρέψεις το σχέδιο του λαβύρινθου.
🧩 Ο λαβύρινθος των Διχαλωτών Μονοπατιών
Ο λαβύρινθος του Coate φέρει επίσης μια ιδιοφυή σύνδεση με το πιο διάσημο διήγημα του Μπόρχες, «Ο Κήπος των Διχαλωτών Μονοπατιών» (The Garden of Forking Paths). Στο διήγημα, ο λαβύρινθος έχει την εξής ιδιότητα: μπορείς να τον διασχίσεις παίρνοντας συνεχώς την αριστερή στροφή.
Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για αυτόν τον λαβύρινθο! Ξεκινώντας από την πάνω είσοδο και αγνοώντας τις αναγκαστικές στροφές, μπορείς να φτάσεις στο κέντρο παίρνοντας πάντα αριστερά. Ωστόσο, όπως παρατηρεί ο Hoek, αυτή η διαδρομή είναι βαρετή και σε πηγαίνει γύρω-γύρω, χωρίς να σε οδηγήσει στην καρδιά του λαβυρίνθου.
Ο Coate δημιούργησε έναν λαβύρινθο που αποτίει φόρο τιμής τόσο στο έργο του Μπόρχες όσο και στην προσωπικότητά του — γεμάτο παιχνίδια, διφορούμενα νοήματα και κρυμμένους θησαυρούς. Όπως ο ίδιος ο Μπόρχες, έτσι και ο λαβύρινθός του: μπορείς να τον προσεγγίσεις με πολλούς τρόπους, αλλά κανείς δεν είναι απόλυτα σωστός.
«Η τέχνη είναι ένας λαβύρινθος, και ο λαβύρινθος είναι η τέχνη.»
— Χόρχε Λουίς Μπόρχες
📖 Ο τίτλος
Ο τίτλος «Forking Paths» (Διχαλωτά Μονοπάτια) παραπέμπει απευθείας στο αριστούργημα του Μπόρχες, «El jardín de senderos que se bifurcan» («Ο Κήπος των Διχαλωτών Μονοπατιών»). Στο διήγημα αυτό, ο Μπόρχες εξερευνά την ιδέα ενός μυθιστορήματος που είναι ταυτόχρονα και ένας λαβύρινθος — όπου κάθε απόφαση δημιουργεί ένα νέο, παράλληλο σύμπαν.
Ο λαβύρινθος του Coate είναι η υλοποίηση αυτής της ακριβώς ιδέας: ένα βιβλίο που είναι ταυτόχρονα λαβύρινθος, ένας χώρος γεμάτος πιθανότητες, όπου κάθε στροφή οδηγεί σε μια νέα ερμηνεία. Όπως έγραψε ο Μπόρχες: «Όλες οι πιθανές λύσεις συμβαίνουν ταυτόχρονα.»
🌿 Ένας λαβύρινθος για την αιωνιότητα
Ο λαβύρινθος του Coate είναι κάτι περισσότερο από ένα κηποτεχνικό έργο. Είναι ένα ποίημα-από-φράκτες, ένα παιχνίδι-από-θάμνους, μια μεταφορά-από-μονοπάτια. Είναι η απόδειξη ότι η τέχνη μπορεί να υπάρχει παντού — ακόμα και σε έναν κήπο.
Όπως σημειώνει η Francesca Tatarella στο βιβλίο της «Labyrinths & Mazes» (2016), η δημιουργία του Coate αποτελεί μια από τις πιο ευφάνταστες και βαθυστόχαστες προσεγγίσεις στο είδος του λαβυρίνθου. Και, όπως όλα τα μεγάλα έργα, συνεχίζει να αποκαλύπτει νέα μυστικά σε όσους είναι πρόθυμοι να εξερευνήσουν τα μονοπάτια του.
— Η ομάδα του eisatopon.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου