🌀 Ένα φαινομενικό παράδοξο
Ο Επιμενίδης, ο ίδιος Κρητικός, δήλωσε κάποτε ότι όλοι οι Κρήτες είναι ψεύτες. Η δήλωση αυτή φαίνεται να δημιουργεί ένα κλασικό παράδοξο: αν είναι αληθής, τότε —αφού την είπε ένας Κρητικός— θα έπρεπε να είναι ψευδής· κι αν είναι ψευδής, τότε φαίνεται να αναγκάζεται να είναι αληθής.
Η ιδέα επανεμφανίζεται στην Προς Τίτον Επιστολή του Απόστολου Παύλου, όπου αναφέρεται σε έναν «προφήτη» των ίδιων των Κρητικών που είχε πει πως ήταν «πάντοτε ψεύτες» — και ο Παύλος προσθέτει πως αυτή η μαρτυρία είναι αληθής.
🧠 Η λύση του Αριστοτέλη
Ο Αριστοτέλης, όπως θα περίμενε κανείς, είδε αμέσως πού βρίσκεται η διέξοδος από το φαινομενικό αδιέξοδο: δεν υπάρχει καμία λογική αντίφαση στην υπόθεση ότι κάποιος λέει συνήθως ψέματα, αλλά σε αυτή τη συγκεκριμένη περίπτωση —όταν δηλώνει δημόσια τη δική του ψευδολογία— λέει τυχαία την αλήθεια.
Με άλλα λόγια: η δήλωση «όλοι οι Κρήτες είναι ψεύτες» δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι κάθε Κρητικός λέει πάντα ψέματα, σε κάθε περίσταση — μπορεί απλώς να σημαίνει ότι κάθε Κρητικός έχει την τάση, ή τη συνήθεια, να λέει ψέματα. Αν έτσι έχει το πράγμα, τότε ο Επιμενίδης θα μπορούσε κάλλιστα να λέει την αλήθεια αυτή τη μία φορά, χωρίς καμία λογική αντίφαση — ακριβώς όπως ένας συνηθισμένος ψεύτης μπορεί, περιστασιακά, να πει και κάτι αληθινό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου