🔗 Οι Συσχετίσεις είναι Πραγματικές — το Ερώτημα είναι τι Συσχετίζουν

📡 Ένα παράδειγμα από τον 19ο αιώνα

Το 1998, ο φυσικός N. David Mermin, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Cornell, δημοσίευσε στο περιοδικό American Journal of Physics ένα άρθρο με τίτλο «What Is Quantum Mechanics Trying to Tell Us?» («Τι Προσπαθεί να μας Πει η Κβαντομηχανική;»), όπου διατύπωσε μια κομψή αναλογία ανάμεσα σε δύο επαναστατικές στιγμές της φυσικής.

Τον 19ο αιώνα, οι φυσικοί ήταν πεπεισμένοι ότι τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία χρειάζονταν ένα υλικό «μέσο» για να διαδοθούν μέσα στο κενό — τον περίφημο «αιθέρα» (luminiferous aether), απολύτως ανάλογο με το πώς ο ήχος χρειάζεται αέρα για να ταξιδέψει. Το πείραμα των Michelson και Morley (1887) και, κυρίως, η Ειδική Σχετικότητα του Einstein (1905) έδειξαν τελικά κάτι εντελώς αντίθετο από τη διαίσθηση της εποχής: τα ίδια τα πεδία είναι φυσικά πραγματικά, χωρίς να χρειάζονται κανένα μέσο να τα στηρίζει.

🔗 Η ίδια ιδέα, στην κβαντομηχανική

Ο Mermin πρότεινε ότι κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην κβαντομηχανική, ιδίως στο φαινόμενο της κβαντικής διεμπλοκής (entanglement): οι συσχετίσεις ανάμεσα σε δύο συσχετισμένα σωματίδια είναι φυσικά πραγματικές — αλλά οι επιμέρους ιδιότητες του κάθε σωματιδίου ξεχωριστά, πριν από τη μέτρηση (τα λεγόμενα «correlata», δηλαδή αυτά που συσχετίζονται), δεν έχουν ανεξάρτητη φυσική πραγματικότητα. Με άλλα λόγια: η σχέση ανάμεσα στα δύο σωματίδια είναι το θεμελιώδες, πραγματικό στοιχείο — όχι τα ίδια τα σωματίδια, ως αν να είχαν προκαθορισμένες ιδιότητες που απλώς δεν γνωρίζουμε ακόμη.

Αυτή η προσέγγιση, γνωστή σήμερα ως «Ερμηνεία Ithaca» της κβαντομηχανικής (από την πόλη όπου βρίσκεται το Cornell), αποτελεί μία από τις πολλές σύγχρονες απόπειρες να «εξημερωθεί» η παραδοξολογία γύρω από το περίφημο παράδοξο EPR (Einstein-Podolsky-Rosen) και το Θεώρημα του Bell, χωρίς να χρειάζεται να εγκαταλείψουμε τη λογική συνέπεια της ίδιας της κβαντικής θεωρίας.

🔮 Μια πρόβλεψη για το μέλλον

Στο ίδιο άρθρο, ο Mermin έκανε και μια ενδιαφέρουσα πρόβλεψη: η ιδέα ότι τα πεδία στο κενό είναι πραγματικά, χωρίς μέσο να τα στηρίζει, φάνταζε εξίσου παράξενη στους φυσικούς του τέλους του 19ου αιώνα, όσο φαντάζει σήμερα η ιδέα ότι οι συσχετίσεις είναι πραγματικές, χωρίς κάτι συγκεκριμένο να συσχετίζουν. Ο ίδιος εξέφρασε την ελπίδα ότι, όπως η πρώτη ιδέα έγινε τελικά αυτονόητη για τους φυσικούς του 20ού αιώνα, έτσι και η δεύτερη θα φανεί, στους φυσικούς του τέλους του 21ου αιώνα, απλή και αυτονόητη αλήθεια.

📚

Έρχεται το πολλαπλό βιβλίο ΝΕΟ — βρες όλες τις επιλογές εδώΠολλαπλό βιβλίο ΝΕΟ — 437 βιβλία σε PDF

PDF & Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα — χωρίς εγγραφή • Portify

📚 437 βιβλία🎬 22.000+ Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα

Δες τα βιβλία →