📜 Η Παλατινή Ανθολογία
Η Παλατινή Ανθολογία είναι μια βυζαντινή συλλογή αρχαιότερων ποιητικών έργων, που συγκεντρώθηκε τον 10ο αιώνα μ.Χ. από τον Κωνσταντίνο Κεφαλά από τη Ρόδο, βασισμένη σε παλαιότερες ανθολογίες των Μελέαγρου, Φίλιππου και Αγαθία. Το μοναδικό γνωστό χειρόγραφο αντίγραφο φυλάσσεται σήμερα στην Παλατινή Βιβλιοθήκη της Χαϊδελβέργης, στη Γερμανία.
Μέσα σε αυτή τη συλλογή, το Βιβλίο ΙΔ΄ περιέχει κάτι αναπάντεχο για μια ποιητική ανθολογία: μια σειρά από αριθμητικούς γρίφους, γραμμένους σε μορφή επιγράμματος. Ο μελετητής William Roger Paton, που τους δημοσίευσε σε αγγλική μετάφραση το 1918 (στον 5ο τόμο της έκδοσης Greek Anthology), αναφέρει ότι ακολουθούν το ύφος του Μητρόδωρου, ενός Έλληνα γραμματικού και μαθηματικού που έζησε τον 6ο αιώνα μ.Χ. Για όποιον έχει κάνει μαθηματικά στο σχολείο, πρόκειται για σχετικά εύκολους γρίφους — δοκιμάστε τους!
1️⃣ Ο κύκλος του Πυθαγόρα
Ο Πολυκράτης ρωτά: «Ευλογημένε Πυθαγόρα, Ελικώνιε βλαστέ των Μουσών, απάντησέ μου: πόσοι μέσα στο σπίτι σου αγωνίζονται άριστα στον διαγωνισμό της σοφίας;»
Ο Πυθαγόρας απαντά: «Θα σου πω, λοιπόν, Πολυκράτη. Οι μισοί ασχολούνται με τα γράμματα· το ένα τέταρτο αφιερώνεται στη μελέτη της αθάνατης φύσης· το ένα έβδομο επιδίδεται εξ ολοκλήρου στη σιωπή και τον αιώνιο διάλογο της καρδιάς τους. Υπάρχουν επίσης τρεις γυναίκες, με πρώτη από όλες τη Θεανώ. Αυτός είναι ο αριθμός των ερμηνευτών των Μουσών που έχω γύρω μου.»
Πόσοι μαθητές βρίσκονταν συνολικά στο σπίτι του Πυθαγόρα;
2️⃣ Το επιτάφιο του Διόφαντου
Ο πιο διάσημος από όλους τους γρίφους — ένα επιτύμβιο επίγραμμα για τον μαθηματικό Διόφαντο:
«Εδώ κείτεται ο Διόφαντος», δείτε το θαύμα: μέσα από την τέχνη της άλγεβρας, η πλάκα αφηγείται πόσο γέρασε. Ο Θεός τού χάρισε την παιδική του ηλικία για το ένα έκτο της ζωής του, ένα δωδέκατο ακόμη ως νεαρός, όταν άρχισαν να φυτρώνουν τα γένια του· κι ύστερα ακόμη ένα έβδομο, πριν αρχίσει ο γάμος του· πέντε χρόνια αργότερα ήρθε ένας γιος, χαρά του. Αλίμονο, το αγαπημένο παιδί του δασκάλου και σοφού, αφού έφτασε τα μισά χρόνια της ηλικίας του πατέρα του — το ψυχρό πεπρωμένο τον πήρε. Αφού παρηγόρησε τη μοίρα του με την επιστήμη των αριθμών για τέσσερα ακόμη χρόνια, έφτασε στο τέλος του.
Πόσων ετών πέθανε ο Διόφαντος;
3️⃣ Τα χρόνια του Δημοχάρη
Ο Δημοχάρης έζησε το ένα τέταρτο της ζωής του ως αγόρι, το ένα πέμπτο ως νέος, το ένα τρίτο ως ενήλικας άνδρας, και όταν έφτασε στα γκρίζα γεράματα, έζησε δεκατρία χρόνια ακόμη.
Πόσων ετών πέθανε ο Δημοχάρης;
4️⃣ Οι τρεις Έρωτες και η δεξαμενή
Εμείς οι τρεις Έρωτες στεκόμαστε εδώ, χύνοντας νερό για το λουτρό, στέλνοντας ρεύματα σε μια όμορφα ρέουσα δεξαμενή. Εγώ, στα δεξιά, με τα μακρόπτερα πόδια μου, τη γεμίζω εντελώς στο ένα έκτο της ημέρας· εγώ, στα αριστερά, με τη στάμνα μου, τη γεμίζω σε τέσσερις ώρες· κι εγώ, στη μέση, με το τόξο μου, στο μισό ακριβώς της ημέρας. Πες μου σε πόσο μικρό χρόνο θα τη γεμίζαμε, χύνοντας νερό από φτερά, τόξο και στάμνα όλα μαζί ταυτόχρονα. (Σημείωση: μια ημέρα μετριόταν ως 12 ώρες.)
Σε πόσο χρόνο θα γέμιζε η δεξαμενή αν και οι τρεις Έρωτες έχυναν νερό ταυτόχρονα;
5️⃣ Το πένθος για τους καλεσμένους του Αντίοχου
Αφήστε ένα δάκρυ καθώς περνάτε, γιατί είμαστε εκείνοι οι καλεσμένοι του Αντίοχου που το σπίτι του σκότωσε όταν κατέρρευσε· και είθε ο Θεός να μας δώσει, σε ίσα μερίδια, αυτόν τον τόπο για τραπέζι και τάφο. Τέσσερις από εμάς ήταν από την Τεγέα, δώδεκα από τη Μεσσήνη, πέντε από το Άργος, και οι μισοί από τους συνδαιτυμόνες ήταν από τη Σπάρτη, μαζί με τον ίδιο τον Αντίοχο. Το ένα πέμπτο ενός πέμπτου όσων πέθαναν ήταν από την Αθήνα· και εσύ, Κόρινθε, θρήνησε μόνο για τον Ύλα.
Πόσοι άνθρωποι πέθαναν συνολικά στο δυστύχημα;
.jpg)





4 σχόλια:
1. Οι μαθητές του Πυθαγόρα (επίγραμμα 1: ΙΔ΄)
ΑπάντησηΔιαγραφήΣτο σπίτι του Πυθαγόρα βρισκόντουσαν 28 μαθητές. Έστω x οι μαθητές. Βάσει των δεδομένων της εκφώνησης του προβλήματος έχουμε την εξίσωση:
x/2+x/4+x/7+3=x (1)
Βρίσκουμε το Ε.Κ.Π.(4,7)=2^2*7=4*7=28
x/2+x/4+x/7+3=x === 14x+7x+4x+28*3=28x ===
14x+7x+4x+84=28x === 28x-14x-7x-4x=84 === 28x-25x=84 ===
3x=84 === x=84/3 === x=28 μαθητές
2. Ο επιτάφιο του Διόφαντου (επίγραμμα 126:ΙΔ’)
Ο Διόφαντος πέθανε 84 ετών. Έστω α η ηλικία που πέθανε. Βάσει των δεδομένων της εκφωνήσεως του προβλήματος έχουμε την εξίσωση:
α/6+α/12+α/7+5+α/2+4=α (1)
α/6+α/12+α/7+5+α/2+4=α
Βρίσκουμε το Ε.Κ.Π.(6,12,7,2)=6*7*2=84
14*α+7*α+12*α+84*5+6*7*α+4*84=84*α
14α+7α+12α+420+42α+336=84α
84α-75α=420+336
9α=756
α=756/9
α=84 (2)
Επαλήθευση:
α/6+α/12+α/7+5+α/2+4=α === 84/6+84/12+84/7+5+84/2+4=84 ===
14+7+12+5+42+4=84
Το πρόβλημα είναι πιο εύκολο από ότι δείχνει και ο Διόφαντος πρέπει να πέθανε 84 ετών.
Πέρασε 14 χρόνια ως παιδί
Πέρασε 7 χρόνια ως νέος.
Πέρασε 12 χρόνια ως εργένης.
33 χρονών, παντρεύτηκε. (14+7+12=33)
5 χρόνια μετά γεννήθηκε ο γιος του
38 χρονών, γεννήθηκε ο γιος του. (33+5=38)
80 χρονών, πέθανε ο γιος του σε ηλικία 42 ετών. (80-38=42)
4 χρόνια μετά πέθανε.
84 χρονών, πέθανε, στη διπλή ηλικία από τον θάνατο του γιου του
(84-80=4).
3. Τα χρόνια του Δημοχάρη (επίγραμμα 127:ΙΔ’)
Ο Δημοχάρης πέθανε 60 ετών. Έστω α η ηλικία που πέθανε. Βάσει των δεδομένων της εκφωνήσεως του προβλήματος έχουμε την εξίσωση:
x/4+x/5+x/3+13=x (1)
Βρίσκουμε το Ε.Κ.Π.(4,5,3)=4*5*3=60
15x+12x+20x+13*60=60x === 15x+12x+20x+780=60x ===
60x-15x-12x-20x=780 === 60x-47x=780 === 13x=780 ===
X=780/13 === x=60
Ο Δημοχάρης έζησε συνολικά 60 χρόνια.
Συγκεκριμένα, έζησε 15 χρόνια ως παιδί, 12 χρόνια ως νέος, 20 χρόνια ως άνδρας και 13 χρόνια ως γέροντας.
...Συνέχεια
ΑπάντησηΔιαγραφή4. Οι τρεις Έρωτες και η δεξαμενή (επίγραμμα 135: ΙΔ΄
Η δεξαμενή θα γεμίσει σε 1ώρα 5’λεπτα 22’’ δευτερόλεπτα Έστω x ο ζητούμενος χρόνος σε ώρες.
1. Μετατροπή σε κοινές μονάδες
Αρχικά, μετατρέπουμε τον χρόνο που χρειάζεται ο κάθε Έρωτας ξεχωριστά σε ώρες, γνωρίζοντας ότι ολόκληρη η ημέρα διαρκεί 12 ώρες:
• 1ος Έρωτας: (1/6)*12=12/6 =2 ώρες.
• 2ος Έρωτας: 4 ώρες.
• 3ος Έρωτας: (1/2)*12=12/2=6 ώρες.
2. Υπολογισμός ρυθμού πλήρωσης
Βρίσκουμε τι μέρος της δεξαμενής γεμίζει ο κάθε Έρωτας σε μία μόνο ώρα (τον ρυθμό εργασίας τους):
• Ο 1ος Έρωτας γεμίζει τα x/2 της δεξαμενής ανά ώρα.
• Ο 2ος Έρωτας γεμίζει τα x/4 της δεξαμενής ανά ώρα.
• Ο 3ος Έρωτας γεμίζει τα x/6 της δεξαμενής ανά ώρα.
3. Άθροισμα κοινής εργασίας
Όταν ανοίξουν και οι τρεις κρουνοί μαζί, οι ρυθμοί τους προστίθενται.
x/2+x/4+x/6=1 (1)
Βρίσκουμε το Е.К.П.(2,4,6)=2*6=12
6x+3x+2x=12 === 11x=12 === x=12/11 ώρες
Μετατροπή σε ώρες, λεπτά και δευτερόλεπτα.
(12/11)*60=720/11= 65,4545
0,4545*60=27,27
1ώρα 5’λεπτα 22’’ δευτερόλεπτα
5. Το πένθος για τους καλεσμένους του Αντίοχου (επίγραμμα 137: ΙΔ)
Πέθαναν 50 άτομα. Έστω x τα άτομα που πέθανα. Βάσει των δεδομένων της εκφωνήσεως του προβλήματος έχουμε την εξίσωση:
4+12+5+χ/2+1+(1/5)*(1/5)*x+1=χ (1)
23+x/2+x/25=x
Βρίσκουμε το Ε.Κ.Π.(2,25)=2*25=50
23*50+25x+2x=50x === 50x-25x-2x=1.150 === 50x-27x=1.150 ===
23x=1.150 === x=1.150/23 === x=50
Συμπλήρωμα του 5ου προβλήματος.
ΑπάντησηΔιαγραφήΤο πρόβλημα για το «πένθος των καλεσμένων του Αντίοχου» είναι ένας διάσημος μαθηματικός γρίφος (σε μορφή επιγράμματος) από το Βιβλίο 14 της Παλατινής Ανθολογίας (συγκεκριμένα το επίγραμμα 120:ΙΔ").
Το ποίημα περιγράφει μια τραγωδία: Κατά τη διάρκεια ενός συμποσίου, η οικία του Αντίοχου κατέρρευσε, πλακώνοντας και σκοτώνοντας τον ίδιο και όλους τους καλεσμένους του, μετατρέποντας την αίθουσα της γιορτής σε κοινό τάφο.
Η Διατύπωση του Προβλήματος
Ο γρίφος μάς ζητά να βρούμε τον συνολικό αριθμό των ανθρώπων που πέθαναν (καλεσμένοι μαζί με τον Αντίοχο), δίνοντάς μας τη γεωγραφική προέλευση των θυμάτων:
• 4 από την Τεγέα
• 12 από τη Μεσσήνη
• 5 από το Άργος
• Το 1/2 (οι μισοί) των συμποσιαστών ήταν από τη Σπάρτη (συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Αντίοχου)
• Το 1/5 του 1/5 (δηλαδή το 1/25 των νεκρών ήταν από την Αθήνα
• 1 από την Κόρινθο (ο Ύλας)
Σημείωση:
Στην κριτική αποκατάσταση του αρχαίου κειμένου, η διατύπωση για τους Σπαρτιάτες σημαίνει ότι οι μισοί πλην του Αντίοχου ή το κλάσμα των Αθηναίων υπολογίζεται ελαφρώς διαφορετικά, ώστε το αποτέλεσμα να βγαίνει ακέραιος αριθμός. Σύμφωνα με τη μαθηματική λύση της Cambrige και των Loeb Classical Library, η διορθωμένη μορφή της εξίσωσης οδηγεί σε
ακριβώς 50 θύματα).
Αν προσαρμόσουμε την ανάγνωση του αρχαίου κειμένου στη σωστή της
μαθηματική βάση: x=50
Στην τραγωδία του Αντίοχου έχασαν τη ζωή τους συνολικά 50 άνθρωποι.
Αυτοί αναλύονται ως εξής:
• 4 Τεγεάτες
• 12 Μεσσήνιοι
• 5 Αργείοι
• 1 Κορίνθιος
• 2 Αθηναίοι (το 1/25 των 50)
• 26 Σπαρτιάτες μαζί με τον Αντίοχο (το 1/2 των 50 είναι 25 καλεσμένοι, συν ο ίδιος ο Αντίοχος = 26).
Διόρθωση των επιγραμμάτων των προβλημάτων 4 και 5
ΑπάντησηΔιαγραφή4. Οι τρεις Έρωτες και η δεξαμενή (επίγραμμα 130: ΙΔ΄)
5. Το πένθος για τους καλεσμένους του Αντίοχου (επίγραμμα 120: ΙΔ)