🤔 Ένα ερώτημα που δεν σταματά να απασχολεί
Ο Albert Einstein αναρωτήθηκε κάποτε: πώς είναι δυνατόν τα μαθηματικά —ένα προϊόν της ανθρώπινης σκέψης, ανεξάρτητο από την εμπειρία— να ταιριάζουν τόσο θαυμάσια στα αντικείμενα της φυσικής πραγματικότητας;
Η ερώτηση αυτή προέρχεται από τη διάλεξή του με τίτλο «Geometry and Experience» («Γεωμετρία και Εμπειρία»), που εκφώνησε στην Πρωσική Ακαδημία Επιστημών στο Βερολίνο, στις 27 Ιανουαρίου 1921. Ο ίδιος τη χαρακτήρισε ένα «αίνιγμα που έχει ταράξει ερευνητικά μυαλά σε όλες τις εποχές».
📐 Η δική του απάντηση
Ο Einstein πρότεινε τη δική του, αρκετά ανατρεπτική απάντηση: όσο οι νόμοι των μαθηματικών αναφέρονται στην πραγματικότητα, δεν είναι απολύτως βέβαιοι· και όσο είναι απολύτως βέβαιοι, δεν αναφέρονται πραγματικά στην πραγματικότητα.
Με άλλα λόγια, διέκρινε ανάμεσα στην «καθαρή» αξιωματική γεωμετρία —απόλυτα βέβαιη, αλλά αφηρημένη— και στην «πρακτική» γεωμετρία που εφαρμόζουμε στον φυσικό κόσμο, η οποία είναι χρήσιμη ακριβώς επειδή δεν είναι απόλυτα βέβαιη.
🔭 Μια ερώτηση που επέζησε του Einstein
Το ίδιο ερώτημα απασχόλησε ξανά, τέσσερις δεκαετίες αργότερα, τον φυσικό Eugene Wigner, ο οποίος έγραψε το 1960 ένα διάσημο δοκίμιο με τίτλο «The Unreasonable Effectiveness of Mathematics in the Natural Sciences» («Η Παράλογη Αποτελεσματικότητα των Μαθηματικών στις Φυσικές Επιστήμες»).
Το δοκίμιο του Wigner θεωρείται σήμερα κλασικό κείμενο στη φιλοσοφία της επιστήμης, και συνεχίζει την ίδια γραμμή σκέψης που ξεκίνησε ο Einstein: γιατί ένα καθαρά αφηρημένο νοητικό κατασκεύασμα αποδεικνύεται τόσο απίστευτα χρήσιμο για την περιγραφή του φυσικού σύμπαντος;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου