Το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο αρχίζει με μια φράση που μας εισάγει αμέσως στο μυστήριο της ενανθρωπήσεως: «Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, υἱοῦ Δαυίδ, υἱοῦ Ἀβραάμ».
Ακολουθεί μια μακρά σειρά ονομάτων. Πρόσωπα γνωστά από την Παλαιά Διαθήκη, βασιλείς, δίκαιοι, αλλά και άνθρωποι που γνώρισαν την πτώση και την αμαρτία. Μέσα από αυτή την πραγματική ανθρώπινη ιστορία η γενεαλογία φθάνει τελικά στον Ιησού Χριστό.
Ο Ευαγγελιστής όμως δεν παραθέτει απλώς τα ονόματα. Στο τέλος της γενεαλογίας στρέφει ο ίδιος την προσοχή μας στον τρόπο με τον οποίο την έχει οργανώσει:
Ματθ. 1,17
Μια προσεκτικά οργανωμένη πορεία
Η γενεαλογία χωρίζεται λοιπόν σε τρεις μεγάλες περιόδους:
| Περίοδος | Αρχή | Τέλος | Γενεές |
|---|---|---|---|
| Πρώτη | Αβραάμ | Δαβίδ | 14 |
| Δεύτερη | Δαβίδ | Μετοικεσία Βαβυλώνος | 14 |
| Τρίτη | Μετοικεσία Βαβυλώνος | Χριστός | 14 |
Η αριθμητική τάξη είναι φανερή, επειδή ο ίδιος ο Ματθαίος θέλησε να την καταστήσει φανερή. Δεν χρειάζεται λοιπόν να αναζητήσουμε κάποιον κρυφό αριθμητικό κώδικα. Πολύ περισσότερο ενδιαφέρει ποια γεγονότα επέλεξε ως όρια αυτών των περιόδων.
Ο Αβραάμ συνδέεται με την επαγγελία του Θεού. Ο Δαβίδ με τη βασιλική γραμμή. Η Βαβυλώνια αιχμαλωσία σημαδεύει μια μεγάλη περίοδο πτώσεως, δοκιμασίας και εξορίας. Και ολόκληρη αυτή η ιστορική πορεία καταλήγει στον Χριστό.
Η ματιά του αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου
Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας το συγκεκριμένο χωρίο, στέκεται και αυτός στη διαίρεση των γενεών σε τρία μέρη. Δεν την αντιμετωπίζει ως αριθμητικό παιχνίδι, αλλά σε σχέση με τις διαφορετικές περιόδους της ιστορίας του λαού.
Η πατερική αυτή προσέγγιση μας δείχνει και τον ασφαλέστερο τρόπο να διαβάσουμε τη γενεαλογία. Η τάξη των αριθμών υπάρχει, αλλά δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Υπηρετεί την παρουσίαση της πορείας της θείας οικονομίας μέχρι την έλευση του Χριστού.
Γιατί ο αριθμός 14;
Υπάρχει εδώ μια ενδιαφέρουσα αριθμητική παρατήρηση που συνδέεται με τον Δαβίδ.
Το όνομα Δαβίδ γράφεται στα εβραϊκά:
Στην παραδοσιακή αριθμητική αντιστοίχιση των εβραϊκών γραμμάτων, οι τιμές των τριών γραμμάτων δίνουν:
Έχει επομένως προταθεί ότι η επιλογή του συγκεκριμένου αριθμού υπογραμμίζει ακόμη περισσότερο το όνομα του Δαβίδ. Η παρατήρηση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού από τον πρώτο κιόλας στίχο ο Ματθαίος ονομάζει τον Ιησού Χριστό «υἱὸν Δαυίδ».
Η Αγία Γραφή δεν μας καλεί εδώ σε αριθμολογία ούτε σε αναζήτηση μυστικών κωδίκων. Η αριθμητική παρατήρηση έχει αξία μόνο στον βαθμό που μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τη δομή του ευαγγελικού κειμένου.
Μια γενεαλογία χωρίς εξωραϊσμό
Ακόμη σημαντικότερο είναι το ίδιο το περιεχόμενο της γενεαλογίας. Ο Ματθαίος δεν παρουσιάζει μια εξιδανικευμένη αλυσίδα τέλειων ανθρώπων. Μέσα σε αυτή υπάρχουν πίστη και απιστία, αρετή και πτώση, δόξα και ταπείνωση.
Και όμως μέσα από αυτή την ανθρώπινη ιστορία πραγματοποιείται η θεία οικονομία.
Ο Χριστός δεν εμφανίζεται έξω από την ιστορία του ανθρώπου. Ο Υιός και Λόγος του Θεού προσλαμβάνει αληθινά την ανθρώπινη φύση και εισέρχεται στην ιστορία για τη σωτηρία του ανθρώπου.
Μια μικρή φράση που αλλάζει τα πάντα
Στο τέλος της γενεαλογίας συμβαίνει κάτι εξαιρετικά σημαντικό. Μέχρι εκείνο το σημείο επαναλαμβάνεται συνεχώς ο ίδιος τρόπος εκφράσεως:
Όταν όμως ο Ευαγγελιστής φθάνει στον Ιωσήφ, δεν γράφει ότι ο Ιωσήφ εγέννησε τον Ιησού. Αντίθετα λέγει:
Ματθ. 1,16
Το «ἐξ ἧς» αναφέρεται στην Παναγία. Η αλλαγή της διατυπώσεως είναι σαφής και ο Ευαγγελιστής αμέσως μετά θα μας οδηγήσει στο μυστήριο της κατά σάρκα Γεννήσεως του Κυρίου:
ἐκ Πνεύματός ἐστιν Ἁγίου»
Ματθ. 1,20
Οι αριθμοί σταματούν εκεί όπου αρχίζει το Μυστήριο
Η αριθμητική διάταξη της γενεαλογίας είναι όμορφη και αξιοπρόσεκτη. Μας βοηθά να δούμε την τάξη με την οποία ο Ευαγγελιστής παρουσιάζει την πορεία από τον Αβραάμ έως την έλευση του Κυρίου.
Όμως το Ευαγγέλιο μάς οδηγεί πολύ πέρα από μια αριθμητική παρατήρηση. Η γενεαλογία δεν καταλήγει σε έναν αριθμό. Καταλήγει σε ένα Πρόσωπο.
Το νόημα όμως της ιστορίας αυτής αποκαλύπτεται στο τέλος της:
στον Ιησού Χριστό.
Έτσι η αριθμητική δεν αντικαθιστά τη θεολογία ούτε επιχειρεί να «αποκρυπτογραφήσει» το Ευαγγέλιο. Απλώς μας βοηθά να προσέξουμε μια τάξη που ο ίδιος ο Ευαγγελιστής θέλησε να τονίσει.
Και πίσω από αυτή την τάξη διακρίνεται η μεγάλη πορεία της θείας οικονομίας: από την επαγγελία, μέσα από την ανθρώπινη ιστορία, μέχρι το μυστήριο της Ενανθρωπήσεως.
«Ἰησοῦς ὁ λεγόμενος Χριστός»
Βιβλικές αναφορές: Κατά Ματθαίον 1,1–25.
Πατερική αναφορά: Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου, Ομιλία Δ΄ εις το Κατά Ματθαίον.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου