✏️ Το ερώτημα
Από τον Isaac D'Israeli, στο έργο του Curiosities of Literature (1893), στην ενότητα «Quodlibets, or Scholastic Disquisitions»:
«Το ακόλουθο ερώτημα ήταν αγαπημένο θέμα συζήτησης, και χιλιάδες από τους πιο οξυδερκείς λογικούς, για πάνω από έναν αιώνα, δεν το έλυσαν ποτέ οριστικά: όταν ένα γουρούνι μεταφέρεται στην αγορά με ένα σχοινί δεμένο γύρω από τον λαιμό του, το οποίο στην άλλη άκρη κρατά ένας άνθρωπος — το γουρούνι μεταφέρεται στην αγορά από το σχοινί, ή από τον άνθρωπο;»
🎓 Γιατί δεν ήταν καθόλου αστείο ερώτημα
Το ερώτημα ανήκει στην παράδοση των μεσαιωνικών σχολαστικών «quodlibeta» — επίσημων φιλοσοφικών διαμαχών, όπου λόγιοι κάλεσαν ο ένας τον άλλον να υπερασπιστούν θέσεις πάνω σε δύσκολα, συχνά φαινομενικά ασήμαντα ερωτήματα, με απόλυτη λογική αυστηρότητα.
Πίσω από την επιφανειακά αστεία διατύπωση, κρύβεται ένα γνήσιο πρόβλημα της αριστοτελικής φιλοσοφίας: τι ακριβώς σημαίνει να είσαι η αιτία μιας κίνησης, όταν δύο διαφορετικοί παράγοντες —ο άνθρωπος που ασκεί τη βούληση και τη δύναμη, και το σχοινί που μεταδίδει φυσικά αυτή τη δύναμη— συμμετέχουν αναγκαστικά και οι δύο, με εντελώς διαφορετικό τρόπο ο καθένας.
Είναι ο άνθρωπος η αιτία, αφού αυτός αποφασίζει την κατεύθυνση και ασκεί τη δύναμη; Ή είναι το σχοινί, αφού χωρίς αυτό καμία δύναμη δεν θα μεταδιδόταν καθόλου στο γουρούνι;
Το ερώτημα δεν έχει, τελικά, μία και μόνη «σωστή» απάντηση — είναι ακριβώς αυτή η απουσία μονοσήμαντης λύσης που το κράτησε ζωντανό σε φιλοσοφικές συζητήσεις για γενιές.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου