Το 1642 ο Rembrandt van Rijn παρέδωσε ένα ομαδικό πορτρέτο που δεν έμοιαζε σχεδόν με κανένα άλλο. Αντί να παρατάξει τους άνδρες της πολιτοφυλακής του Άμστερνταμ σε σειρές, όπως συνηθιζόταν, τους έβαλε σε κίνηση.
Στο κέντρο, ο λοχαγός Frans Banninck Cocq, ντυμένος στα μαύρα με κόκκινη ταινία, δίνει την εντολή. Δίπλα του, ο λαμπρά φωτισμένος υπολοχαγός Willem van Ruytenburch προχωρά μπροστά. Πίσω τους επικρατεί ένας οργανωμένος αναβρασμός: όπλα σηκώνονται, ένα τύμπανο ηχεί, μια σημαία υψώνεται και μορφές εμφανίζονται και χάνονται μέσα στις σκιές.
Ακόμη πιο αινιγματική είναι η μικρή κοπέλα που λούζεται από χρυσαφένιο φως ανάμεσα στους ένοπλους άνδρες. Δεν αποτελεί ένα συνηθισμένο μέλος της σκηνής· τα αντικείμενα που φέρει λειτουργούν συμβολικά και παραπέμπουν στην ίδια την πολιτοφυλακή.
Η ιστορία του έργου έχει και μια δραματική συνέχεια. Το 1715, όταν μεταφέρθηκε στο Δημαρχείο του Άμστερνταμ, ο τεράστιος πίνακας δεν χωρούσε στον χώρο που είχε επιλεγεί. Έτσι κόπηκαν λωρίδες και από τις τέσσερις πλευρές του. Το μεγαλύτερο τμήμα αφαιρέθηκε από την αριστερή πλευρά και χάθηκαν οριστικά δύο μορφές.
Αυτό που έκανε ο Rembrandt ήταν ριζοσπαστικό: πήρε μια επίσημη παραγγελία για ένα ομαδικό πορτρέτο και τη μετέτρεψε σχεδόν σε κινηματογραφικό στιγμιότυπο, αιώνες πριν υπάρξει κινηματογράφος. Το φως δεν φωτίζει απλώς τις μορφές· κατευθύνει το βλέμμα μας και αφηγείται την ιστορία.
Rembrandt van Rijn, The Night Watch, 1642 — Rijksmuseum, Amsterdam
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου