Ένας γυμνός άνδρας κάθεται πάνω σε έναν βράχο. Είναι σκυμμένος, σχεδόν απομονωμένος από τον κόσμο γύρω του, και κρατά έναν διαβήτη. Μπροστά του ξετυλίγεται ένα φύλλο, πάνω στο οποίο κατασκευάζει με απόλυτη συγκέντρωση ένα γεωμετρικό σχήμα.
Ο άνδρας είναι ο Sir Isaac Newton. Και ο δημιουργός της εικόνας δεν είναι μαθηματικός αλλά ένας από τους πιο ιδιαίτερους ποιητές και καλλιτέχνες της Αγγλίας: ο William Blake (1757–1827).
📐 Ο Newton με τον διαβήτη
Το έργο Newton δημιουργήθηκε αρχικά το 1795 και ολοκληρώθηκε περίπου το 1805. Ο Blake παρουσιάζει τον μεγάλο φυσικό και μαθηματικό με το βλέμμα απόλυτα προσηλωμένο στη γεωμετρική του κατασκευή. :chatgpt-content-reference{index="1"}
Το σώμα του Newton είναι δυνατό, σχεδόν μνημειακό. Ο διαβήτης βρίσκεται στα χέρια του και οι γραμμές πάνω στο χαρτί μοιάζουν να είναι ολόκληρος ο κόσμος του.
Κι όμως, γύρω του υπάρχει ένας άλλος κόσμος.
Ο βράχος πάνω στον οποίο κάθεται είναι γεμάτος χρώματα, υφές και οργανικές μορφές. Ο Newton όμως του έχει γυρισμένη την πλάτη.
Σύμφωνα με την ερμηνεία της Tate, ο βράχος συμβολίζει την ομορφιά και την ποικιλία της φύσης και της φαντασίας. Ο Newton, απορροφημένος από τον διαβήτη και το γεωμετρικό του διάγραμμα, δεν κοιτάζει τίποτε από αυτά. :chatgpt-content-reference{index="2"}
🌀 Δεν είναι ένας απλός φόρος τιμής στον Newton
Εδώ βρίσκεται και το παράδοξο του έργου.
Θα μπορούσε κανείς με την πρώτη ματιά να πιστέψει ότι ο Blake εξυμνεί τον Newton ως έναν σχεδόν μυθικό γεωμέτρη που αποκαλύπτει με τον διαβήτη του τη μαθηματική τάξη του κόσμου.
Η πρόθεση του Blake όμως ήταν πιο σύνθετη — και μάλλον αντίθετη.
Ο Blake αντιμετώπιζε με δυσπιστία μια αντίληψη του σύμπαντος που περιοριζόταν αποκλειστικά στη μέτρηση, στους νόμους και στον ορθολογισμό. Για εκείνον, ένας κόσμος που περιγράφεται μόνο μέσα από τη λογική κινδύνευε να χάσει τη φαντασία και την πνευματική του διάσταση. Το Metropolitan Museum περιγράφει χαρακτηριστικά τον Newton του έργου ως τόσο απορροφημένο από το διάγραμμά του ώστε να μην αντιλαμβάνεται τον φανταστικό κόσμο που τον περιβάλλει. :chatgpt-content-reference{index="3"}
✨ Γεωμετρία ή Φαντασία;
Ίσως γι’ αυτό η εικόνα παραμένει τόσο γοητευτική περισσότερο από δύο αιώνες αργότερα.
Ο Blake δεν ζωγράφισε απλώς έναν διάσημο επιστήμονα. Έστησε μπροστά μας μια σύγκρουση:
λογική και δημιουργία,
Γεωμετρία και ζωντανός κόσμος.
Και υπάρχει μια όμορφη ειρωνεία: ο Newton του Blake είναι τόσο προσηλωμένος στο γεωμετρικό σχήμα που σχεδιάζει, ώστε ίσως το μόνο πράγμα που δεν μπορεί να μετρήσει με τον διαβήτη του είναι ο κόσμος που βρίσκεται ακριβώς πίσω του.
Έργο: Newton
Καλλιτέχνης: William Blake (1757–1827)
Χρονολογία: 1795 / περ. 1805
Τεχνική: Έγχρωπη εκτύπωση, με μελάνι και υδατοχρώματα σε χαρτί
Συλλογή: Tate, Λονδίνο
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου