Ιστορικά στοιχεία

🔵 Το Πρόβλημα των 13 Σφαιρών: Γιατί ο Newton Είχε Δίκιο και ο Gregory Όχι;

Τρισδιάστατη μαθηματική κατασκευή αφιερωμένη στο Πρόβλημα των Αριθμών Επαφής Newton–Gregory. Μια κόκκινη σφαίρα βρίσκεται στο κέντρο, περιβαλλόμενη από δώδεκα ισομεγέθεις σφαίρες σε απαλό πράσινο χρώμα, που αναπαριστούν τη μέγιστη δυνατή διάταξη σφαιρών σε επαφή με μία κεντρική σφαίρα στον τρισδιάστατο χώρο. Η σύνθεση παρουσιάζεται σε φωτεινό καλλιτεχνικό εργαστήριο, με τίτλο «WHY NOT THIRTEEN?» και υπότιτλο «THE NEWTON–GREGORY PROBLEM». Κάτω δεξιά εμφανίζεται το λογότυπο eisatopon.gr.

Πόσες ίδιες σφαίρες μπορούν να αγγίζουν ταυτόχρονα μία άλλη σφαίρα ίδιου μεγέθους, χωρίς να επικαλύπτονται μεταξύ τους;

Το ερώτημα φαίνεται απλό. Αν δοκιμάσουμε να τοποθετήσουμε σφαίρες γύρω από μία κεντρική, διαπιστώνουμε ότι 12 σφαίρες χωρούν.

Μάλιστα, μπορούμε να τις διατάξουμε έτσι ώστε να παραμένουν μικρά κενά ανάμεσά τους.

Θα μπορούσε, λοιπόν, να χωρέσει και μια δέκατη τρίτη;

Η ιστορική διαφωνία Newton–Gregory

Το 1694, ο Isaac Newton και ο Σκωτσέζος μαθηματικός και αστρονόμος David Gregory συζήτησαν αυτό ακριβώς το πρόβλημα.

Σύμφωνα με τη γνωστή ιστορική αφήγηση, ο Newton υποστήριζε ότι το μέγιστο πλήθος είναι 12, ενώ ο Gregory θεωρούσε πιθανό να χωρέσουν 13.

Η ακριβής διατύπωση των απόψεών τους δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως από τις ιστορικές πηγές, αλλά το πρόβλημα έμεινε γνωστό ως Πρόβλημα των Δεκατριών Σφαιρών (Thirteen Spheres Problem).

Τι είναι ο αριθμός επαφής;

Στα Μαθηματικά, το μέγιστο πλήθος ίσων σφαιρών που μπορούν να εφάπτονται σε μία κεντρική ίση σφαίρα, χωρίς να επικαλύπτονται, ονομάζεται αριθμός επαφής (kissing number).

Στο επίπεδο, έξι ίσοι κύκλοι μπορούν να εφάπτονται σε έναν έβδομο ίσο κύκλο.

Στον τρισδιάστατο χώρο, το αντίστοιχο αποτέλεσμα είναι:

\[ \boxed{\tau_3=12} \]

Μια συμμετρική διάταξη των 12 εξωτερικών σφαιρών προκύπτει όταν τα κέντρα τους τοποθετούνται στις 12 κορυφές ενός κανονικού εικοσαέδρου, με κατάλληλο μέγεθος.

Παρότι οι εξωτερικές σφαίρες δεν εφάπτονται όλες μεταξύ τους, δεν υπάρχει τρόπος αναδιάταξής τους που να επιτρέπει και σε μια δέκατη τρίτη ίση σφαίρα να αγγίξει την κεντρική.

Η λύση ήρθε το 1953

Για περισσότερο από δυόμισι αιώνες, η δυσκολία ήταν να αποδειχθεί ότι καμία δυνατή διάταξη 13 σφαιρών δεν μπορεί να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις του προβλήματος.

Το 1953, οι μαθηματικοί Kurt Schütte και Bartel Leendert van der Waerden έδωσαν την πρώτη γενικά αποδεκτή απόδειξη ότι:

\[ \boxed{\text{Μέγιστος αριθμός}=12} \]

Το θεώρημα αποκαλύπτει μια χαρακτηριστική δυσκολία της Γεωμετρίας: το ότι βλέπουμε κενό χώρο δεν σημαίνει ότι μπορούμε να τοποθετήσουμε εκεί ένα επιπλέον αντικείμενο συγκεκριμένου μεγέθους.

Μια απλή ερώτηση για σφαίρες αποδείχθηκε ένα βαθύ πρόβλημα της γεωμετρίας και της μαθηματικής βελτιστοποίησης.

Πηγές:
Wolfram MathWorld – Kissing Number
University of Pittsburgh – Configurations of Spheres
Oleg Musin – The Kissing Number in Four Dimensions, Annals of Mathematics
American Mathematical Society – The Difficulties of Kissing in Three Dimensions

📚
Έρχεται το πολλαπλό βιβλίο ΝΕΟ — βρες όλες τις επιλογές εδώΠολλαπλό βιβλίο ΝΕΟ — 437 βιβλία σε PDF
PDF & Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα — χωρίς εγγραφή • Portify
📚 437 βιβλία🎬 22.000+ Ψηφιακά Μαθησιακά Αντικείμενα
Δες τα βιβλία →

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου