Μια συνηθισμένη σφαίρα χωρίζει τον τρισδιάστατο χώρο σε δύο περιοχές: το εσωτερικό και το εξωτερικό της.
Τι συμβαίνει όμως αν παραμορφώσουμε τη σφαίρα δημιουργώντας αλληλοπλεκόμενες προεξοχές, οι οποίες διακλαδίζονται ατελείωτα;
Το 1924, ο Αμερικανός μαθηματικός James Waddell Alexander II (1888–1971) παρουσίασε μια εξαιρετικά ασυνήθιστη τοπολογική κατασκευή: την Κερασφόρο Σφαίρα του Αλεξάντερ (Alexander's Horned Sphere).
Πώς κατασκευάζεται;
Ξεκινάμε από μια σφαίρα και δημιουργούμε δύο μακριές, καμπυλωμένες προεξοχές, σαν κέρατα, που περνούν η μία μέσα από το άνοιγμα της άλλης χωρίς να τέμνονται.
Στην άκρη κάθε προεξοχής κατασκευάζουμε δύο νέες, μικρότερες προεξοχές, οι οποίες αλληλοπλέκονται με ανάλογο τρόπο.
Επαναλαμβάνουμε την ίδια διαδικασία επ' άπειρον, σε ολοένα μικρότερη κλίμακα.
Η οριακή επιφάνεια που προκύπτει είναι τοπολογικά ισοδύναμη με μια συνηθισμένη σφαίρα.
Το εντυπωσιακό αποτέλεσμα
Παρόλο που η επιφάνεια είναι ομοιομορφική με τη συνηθισμένη σφαίρα, ο χώρος γύρω της δεν συμπεριφέρεται με τον ίδιο τρόπο.
Στο εξωτερικό μιας συνηθισμένης σφαίρας, κάθε κλειστή καμπύλη μπορεί να συρρικνωθεί συνεχώς σε ένα σημείο χωρίς να διασχίσει τη σφαίρα.
Στην κερασφόρο σφαίρα, όμως, υπάρχουν κλειστές καμπύλες που παγιδεύονται τοπολογικά ανάμεσα στις αλληλοπλεκόμενες προεξοχές.
Αυτές δεν μπορούν να συρρικνωθούν σε σημείο παραμένοντας στον εξωτερικό χώρο.
Η κερασφόρος σφαίρα είναι ομοιομορφική με τη συνηθισμένη σφαίρα, αλλά ο εξωτερικός της χώρος δεν είναι απλά συνεκτικός.
Μάλιστα, το εσωτερικό της, μαζί με την επιφάνειά της, είναι τοπολογικά ισοδύναμο με έναν κλειστό τρισδιάστατο δίσκο.
Η ιδιαιτερότητα βρίσκεται λοιπόν κυρίως στη δομή του εξωτερικού χώρου.
Γιατί είναι σημαντική;
Η κατασκευή του Αλεξάντερ έδειξε ότι η τοπολογική μορφή μιας επιφάνειας δεν αρκεί για να καθορίσει πλήρως τις ιδιότητες του χώρου που την περιβάλλει.
Αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας άγριας εμφύτευσης (wild embedding), δηλαδή μιας τοποθέτησης μιας γνωστής τοπολογικής επιφάνειας στον χώρο με ασυνήθιστη τοπική συμπεριφορά.
Το αποτέλεσμα έδειξε επίσης ότι το θεώρημα Schönflies για απλές κλειστές καμπύλες στο επίπεδο δεν επεκτείνεται αυτούσιο σε όλες τις εμφυτεύσεις σφαιρών στον τρισδιάστατο χώρο.
Η Κερασφόρος Σφαίρα του Αλεξάντερ μάς υπενθυμίζει ότι δύο επιφάνειες μπορεί να είναι τοπολογικά ίδιες, ενώ ο τρόπος που βρίσκονται μέσα στον χώρο να είναι ουσιαστικά διαφορετικός.
Πηγές:
Alexander Horned Sphere – Wikipedia
.
Alexander's Horned Sphere – Wolfram MathWorld
.
J. W. Alexander,
«An Example of a Simply Connected Surface Bounding a Region which is not Simply Connected»
,
Proceedings of the National Academy of Sciences,
10 (1924), σ. 8–10.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου