Πόσο κοντά βρίσκεται το ημίτονο μιας γωνίας στην ίδια τη γωνία, όταν αυτή μετριέται σε ακτίνια;
Η Ανισότητα του Jordan, που οφείλει το όνομά της στον Γάλλο μαθηματικό Camille Jordan (1838–1922), δίνει μια όμορφη απάντηση.
Για κάθε \(x\in\left[0,\frac{\pi}{2}\right]\) ισχύει:Με άλλα λόγια, η καμπύλη \(y=\sin x\) βρίσκεται ανάμεσα στις ευθείες \(y=\frac{2x}{\pi}\) και \(y=x\).
Μια σύντομη απόδειξη
Για το δεξί μέρος της ανισότητας, θεωρούμε τη συνάρτηση \(f(x)=x-\sin x\).
Επομένως, η \(f\) είναι αύξουσα και, επειδή \(f(0)=0\), προκύπτει:
Για το αριστερό μέρος, χρησιμοποιούμε το γεγονός ότι η συνάρτηση \(y=\sin x\) είναι κοίλη στο \([0,\pi/2]\), αφού:
Η γραφική της παράσταση βρίσκεται πάνω από τη χορδή που ενώνει τα σημεία \((0,0)\) και \((\pi/2,1)\). Η εξίσωση της χορδής είναι:
Συνεπώς:
Συνδυάζοντας τις δύο σχέσεις, αποδεικνύουμε την ανισότητα του Jordan.
Παρατήρηση: Ισότητα στο αριστερό μέρος έχουμε για \(x=0\) και \(x=\pi/2\), ενώ στο δεξί μόνο για \(x=0\). Οι σταθερές \(2/\pi\) και \(1\) είναι οι καλύτερες δυνατές.
Μια σημαντική εφαρμογή
Για \(0<x\leq\pi/2\), διαιρώντας με \(x\), παίρνουμε:
Η ανισότητα αυτή δίνει ένα χρήσιμο αρχικό φράγμα για τον λόγο \(\sin x/x\). Το γνωστό όριο \(\lim_{x\to0}\sin x/x=1\) προκύπτει με ένα ισχυρότερο κάτω φράγμα, όπως το \(\cos x\leq\sin x/x\).

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου