Τέσσερις κύκλοι περνούν από ένα κοινό σημείο. Σχεδιάζουμε νέους κύκλους χρησιμοποιώντας τα υπόλοιπα σημεία τομής τους.
Τι μπορούμε να πούμε για τους νέους κύκλους;
Ο Άγγλος μαθηματικός William Kingdon Clifford (1845–1879) ανακάλυψε μια εντυπωσιακή ακολουθία γεωμετρικών σχέσεων ανάμεσα σε κύκλους και σημεία τομής.
Το πρώτο θεώρημα: Τέσσερις κύκλοι
Έστω τέσσερις διαφορετικοί κύκλοι \(C_1,C_2,C_3,C_4\), οι οποίοι διέρχονται όλοι από ένα κοινό σημείο \(P\).
Κάθε ζεύγος κύκλων τέμνεται και σε ένα δεύτερο σημείο, το οποίο συμβολίζουμε με \(P_{ij}\).
Επομένως, προκύπτουν τα έξι σημεία:
Από κάθε επιλογή τριών αρχικών κύκλων κατασκευάζουμε έναν νέο κύκλο, ο οποίος διέρχεται από τα τρία αντίστοιχα σημεία τομής.
Για παράδειγμα, ο κύκλος \(C_{123}\) διέρχεται από τα σημεία \(P_{12},P_{13},P_{23}\).
Έτσι σχηματίζονται τέσσερις νέοι κύκλοι:
Το πρώτο θεώρημα του Clifford δηλώνει ότι οι τέσσερις αυτοί νέοι κύκλοι διέρχονται από ένα δεύτερο κοινό σημείο!
Το αποτέλεσμα ισχύει για μη εκφυλισμένες διατάξεις των κύκλων, στις οποίες τα απαιτούμενα σημεία και οι νέοι κύκλοι ορίζονται κατάλληλα.
Το δεύτερο θεώρημα: Πέντε κύκλοι
Τι συμβαίνει αν ξεκινήσουμε όχι με τέσσερις, αλλά με πέντε κύκλους που διέρχονται από το ίδιο σημείο \(P\);
Κάθε επιλογή τεσσάρων από αυτούς προσδιορίζει, σύμφωνα με το πρώτο θεώρημα, ένα νέο σημείο.
Έτσι προκύπτουν πέντε σημεία:
Το δεύτερο θεώρημα του Clifford δηλώνει ότι και τα πέντε σημεία βρίσκονται πάνω στον ίδιο κύκλο!
Ο κύκλος αυτός συμβολίζεται με \(C_{12345}\).
Μια ακολουθία χωρίς τέλος
Η διαδικασία δεν σταματά εδώ.
Αν ξεκινήσουμε με έξι κύκλους που έχουν κοινό σημείο, τότε κάθε επιλογή πέντε κύκλων δημιουργεί έναν νέο κύκλο, σύμφωνα με το δεύτερο θεώρημα.
Το τρίτο θεώρημα του Clifford εγγυάται ότι οι έξι νέοι κύκλοι διέρχονται από ένα κοινό σημείο.
Το μοτίβο συνεχίζεται, με εναλλαγή ανάμεσα σε κοινά σημεία και κύκλους που περνούν από κοινά σημεία:
5 κύκλοι → 5 σημεία στον ίδιο κύκλο
6 κύκλοι → 6 κύκλοι με κοινό σημείο
Αυτό το επαναλαμβανόμενο φαινόμενο είναι γνωστό ως αλυσίδα θεωρημάτων του Clifford.
Γιατί είναι σημαντικά;
Η κατασκευή φαίνεται να γίνεται όλο και πιο περίπλοκη καθώς αυξάνεται ο αριθμός των κύκλων.
Ωστόσο, εμφανίζονται νέες σχέσεις που δεν είναι καθόλου προφανείς από το αρχικό σχήμα.
Τα θεωρήματα συνδέονται με την κλασική Γεωμετρία κύκλων, τα θεωρήματα του Miquel και τις ιδιότητες των γωνιών που βαίνουν στο ίδιο τόξο.
Η ομορφιά τους βρίσκεται στο ότι μια σύνθετη κατασκευή από πολλούς κύκλους υπακούει σε μια απλή, επαναλαμβανόμενη γεωμετρική δομή.
Πηγές:
Clifford's Circle Theorems – Wikipedia
.
Clifford's Circle Theorem – Wolfram MathWorld
.
W. K. Clifford,
Mathematical Papers, 1882, σ. 51–52.
H. S. M. Coxeter,
Introduction to Geometry, 1965, σ. 262.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου