EisatoponAI

Your Daily Experience of Math Adventures

Welcome to EisatoponAI!

Τα άρθρα μας είναι διαθέσιμα και στα Αγγλικά 🇬🇧.
Our posts are also available in English.
Tap the English button at the top of each article.

Etienne Bézout – From Bezout’s Identity to the General Theory of Algebraic Equations

Portrait of Etienne Bézout with algebraic equations and the formula ax+by=gcd(a,b) on a blackboard.

Étienne Bézout (1730–1783): Από την Ταυτότητα του Bézout στη Γενική Θεωρία των Αλγεβρικών Εξισώσεων

👤 Ποιος ήταν ο Étienne Bézout;

Ο Γάλλος μαθηματικός Étienne Bézout γεννήθηκε στις 31 Μαρτίου 1730 και έζησε σε μια εποχή όπου η άλγεβρα και η ανάλυση διαμορφώνονταν σε σύγχρονη γλώσσα. Προερχόμενος από σχετικά ταπεινή οικογένεια, κατάφερε με το ταλέντο του να γίνει μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών και να συνδέσει το όνομά του με δύο έννοιες που διδάσκονται ακόμη: την Ταυτότητα του Bézout και τη Μέθοδο του Bézout.

Σήμερα, οι λίγοι μαθητές λυκείου που συνεχίζουν να ασχολούνται σοβαρά με αριθμητική και θεωρία αριθμών τον συναντούν σχεδόν πάντα μέσω μιας εξίσωσης:

«Υπάρχουν ακέραιοι \(x, y\) ώστε \(ax + by = \gcd(a,b)\).»

Όμως ο Bézout δεν ήταν μόνο «ο άνθρωπος της ταυτότητας». Δούλεψε πάνω στις αλγεβρικές εξισώσεις, στην εξάλειψη μεταβλητών, στα resultants και μας άφησε ένα σημαντικό βιβλίο: «Théorie générale des équations algébriques» (Γενική Θεωρία των Αλγεβρικών Εξισώσεων), που εκδόθηκε το 1779 και είναι σήμερα διαθέσιμο στο Gallica.


➊ Η Ταυτότητα του Bézout στην Αριθμητική

Για δύο ακέραιους αριθμούς \(a\) και \(b\), η Ταυτότητα του Bézout λέει ότι:

$$ \gcd(a,b) = ax + by $$

για κάποιους ακέραιους \(x\) και \(y\). Δηλαδή, ο μέγιστος κοινός διαιρέτης δύο αριθμών μπορεί πάντα να γραφτεί ως ακέραιο γραμμικό συνδυασμό τους.

🔹 Παράδειγμα

Έστω \(a = 30\) και \(b = 18\). Γνωρίζουμε ότι:

$$ \gcd(30,18) = 6. $$

Μπορούμε να βρούμε ακέραιους \(x,y\) έτσι ώστε:

$$ 30x + 18y = 6. $$

Μία λύση είναι \(x = 1\), \(y = -1\), αφού:

$$ 30\cdot 1 + 18\cdot (-1) = 30 - 18 = 12 \neq 6, $$

αλλά αν πολλαπλασιάσουμε το \(\gcd\) με \(\tfrac{1}{2}\), βρίσκουμε καλύτερη γραφή:

$$ 6 = 30\cdot (-1) + 18\cdot 2. $$

Άρα \(x=-1\), \(y=2\) είναι μία λύση της ταυτότητας του Bézout για το ζευγάρι (30,18).

Στην πράξη, τα \(x\) και \(y\) υπολογίζονται με τον εκτεταμένο αλγόριθμο του Ευκλείδη, που στηρίζεται σε διαδοχικές διαιρέσεις.

🔐 Εφαρμογές

  • Απόδειξη ότι δύο αριθμοί είναι ασύμμετροι (coprime).
  • Επίλυση γραμμικών διοφαντικών εξισώσεων του τύπου \(ax+by=c\).
  • Θεμέλιο για έννοιες της κρυπτογραφίας, όπως ο υπολογισμός αντίστροφου modulo \(n\).

➋ Η «Μέθοδος Bézout» στις Αλγεβρικές Εξισώσεις

Στον 18ο αιώνα, ένα από τα μεγάλα προβλήματα ήταν: Πώς λύνουμε ή τουλάχιστον πώς μελετάμε συστήματα αλγεβρικών εξισώσεων;

Ο Bézout εισήγαγε τεχνικές εξάλειψης μεταβλητών και resultants, που επιτρέπουν να «συμπτύξουμε» ένα σύστημα εξισώσεων σε μία μόνο εξίσωση μεγαλύτερου βαθμού.

Η βασική ιδέα είναι η εξής:

  • Ξεκινάμε με δύο πολυώνυμα σε δύο μεταβλητές.
  • Συνδυάζοντάς τα κατάλληλα, εξαλείφουμε τη μία μεταβλητή.
  • Παίρνουμε μια νέα εξίσωση που περιέχει μόνο την άλλη μεταβλητή.

Αυτή η διαδικασία είναι πρόδρομος της σύγχρονης θεωρίας των resultants και των οριζουσών (determinants) που εμφανίζονται στην άλγεβρα πινάκων.


➌ Το βιβλίο «Γενική Θεωρία των Αλγεβρικών Εξισώσεων»

Το κύριο έργο του Bézout, «Théorie générale des équations algébriques», εκδόθηκε το 1779. Σε αυτό:

  • οργανώνει συστηματικά τη θεωρία των πολυωνυμικών εξισώσεων, πριν ακόμη υπάρξει η πλήρης γλώσσα της αφηρημένης άλγεβρας.
  • αναπτύσσει μεθόδους για υπολογισμό ριζών και για την καταμέτρηση λύσεων (προάγγελος του γνωστού «θεωρήματος του Bézout» στη γεωμετρία).
  • συνδέει την αλγεβρική σκέψη με την πρακτική διδασκαλία, καθώς ο Bézout έγραψε και δημοφιλή εγχειρίδια για μαθητές.

Σήμερα το βιβλίο είναι προσβάσιμο ψηφιακά (π.χ. μέσω Gallica) και αποτελεί πολύτιμη ματιά στο πώς έβλεπαν τις εξισώσεις οι μαθηματικοί του 18ου αιώνα.


➍ Γιατί αξίζει να τον θυμόμαστε σήμερα;

  • Γιατί η ταυτότητα του Bézout είναι από τις πρώτες «σοβαρές» προτάσεις που δείχνουν τη δύναμη της θεωρίας αριθμών.
  • Γιατί η μέθοδος εξάλειψης που ανέπτυξε είναι πρόγονος πολλών σύγχρονων τεχνικών στην άλγεβρα και στη γεωμετρία.
  • Γιατί το έργο του συνδέει την «παλιά» αλγεβρική παράδοση με την αναδυόμενη αφηρημένη άλγεβρα του 19ου αιώνα.

Ο Étienne Bézout είναι ένας από εκείνους τους μαθηματικούς που, με σχετικά «ταπεινή» παρουσία, άφησαν εργαλεία που χρησιμοποιούμε καθημερινά, από τα σχολικά βιβλία μέχρι τους σύγχρονους αλγορίθμους.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου